Halloween Çocukları Çok mu Korkutabilir? Korkunun Eğlenceden Çıkması

“Korkma, bu sahte. Bir korku filmi ya da bir maske karşısında bir çocuk korktuğunda bu sözü kaç kez söylüyoruz? Mantıklı görünüyor: ona tehlikenin olmadığıny açıklarsak, sakinleşmesi gerekiyor. Ancak korku her zaman açıklamaları dinlemiyor.

Hayal edelim: aynı Halloween karakterinin önünde iki çocuk. Biri gülüyor ve fotoğraf çektirmek istiyor. Diğeri ağlamaya başlıyor ve annesinin arkasına saklanıyor. İkisi de aynısını izliyor ama tamamen farklı deneyimler yaşıyor.

Biri ne kadar güldürüyorsa, ötekini o kadar mı korkutuyor?

Çocukluk döneminde hayal ile gerçek arasındaki ayrımı yapabilme yeteneği kademeli olarak gelişir. Bir şeyin gerçek olmadığıny bilmek (örneğin bir kostüm olması) duygusal yanıtımızı otomatik olarak kontrol edebileğimiz anlamına gelmez. Rahatsız edici bir maske, beklenmedik bir çığlık ya da aniden beliren bir figür, gerçek bir tehlike olmadığını bile bile alarm tepkisi yaratabilir.

Kendimize dönelim: bir korku filminin kurgu olduğunu biliyoruz ve yine de irkilebiliyoruz. Bir çocuktan, yetişkinlerin bile zorlandığı bir duygusal kontrol beklemeyi neden bekliyoruz?

Korku filmlerine yönelik tepkilerimiz örneğin yaşla değişiyor; çünkü bu tür içeriklerle başa çıkma stratejileri geliştiriyoruz. Bu yüzden mantıklı açıklamalar büyük çocuklarda işe yarar, ancak üç ile beş yaş arası küçük çocuklar daha yakın ilgiden ve yanı sıra ihtiyaç duyabilir.

Korku da bizimle birlikte büyür

Korku, olası tehlikeleri fark etmemize yardımcı olan temel bir duygu. Çocuk gelişiminin bir kusuru ya da ortadan kaldırılması gereken bir şey değil. Aslında büyüdükçe hissetmeyi bırakmıyoruz; yaşla değişen şey bizi korkutan şey.

İlk yıllarda karanlıkla, hayali karakterlerle veya referans yetişkinlerimizden ayrılmayla ilgili korkular ortaya çıkabilir. Sonraki aşamalarda ise arkadaşlar önünde rezil olma, bir arkadaş grubu tarafından reddedilme veya kamuya hitap etme gibi kaygılar önem kazanır.

Her çocuk aynı korkuları yaşamaz ya da onlara aynı hızda yenmez. Bu süreçte temperament, önceki deneyimler, bağlam ve duyguları düzenlemek için edindiği beceriler etkili olur. Bu yüzden bazı küçükler vampir kostümlü birine yaklaşıirken eğlenebilirken, bazıları o kişi henüz yaklaşmadan bile baş etmekte zorlanabilir.

Pislik ne zaman eğlenceden çıkıp korkuya dönüşür?

Halloween gibi ortamlarda, bir çocuğun korkmaması için katılımı istemesi, gerektiğinde uzaklaşabileceğini hissetmesi ve rahatsızlık sinyallerine yanıt veren bir yetişkinin yanında olması önemlidir. Şiddetli ağlamaya, kaçmaya çalışmaya veya sakinleşememeye başlarsa, devamını ısrarla istemek sıkıntısını artırabilir. Bir kutlamayı cesaret sınavına çevirmemize gerek yok.

Bir korku deneyimi, herhangi bir yaşta, yaşananlar üzerinde yeterli güvende ve kontrol altında hissettiğimizde eğlenceli olabilir. Bir maske takmayı seçmekle, çığlık atan ve ani bir hareketle yaklaşan kostümlü bir yetişkinle beklenmedik şekilde karşılaşmak aynı şey değildir.

Yardım etmeye çalışıp tam tersini başardığımız anlar

Çocuk korkularıyla karşılaşan yetişkinler genellikle “Bir şey olmaz”, “Korkak olma” ya da “Bak başkaları nasıl ağlamıyor” gibi sözlerle tepki verir. Ancak bir duyguyu küçümsemek ya da alaya almak, çocuğun anlaşılmadığını hissetmesine yol açabilir.

Çocuğun korkusunu geçerli kılmak, bir tehdidin var olduğunu onaylamak anlamına gelmez. Ona “Bu maske seni korkutmuş. Yanındayım” diyebiliriz. Ardından alternatifler sunabiliriz: belli bir mesafeden izlemek, kostümün maskesiz nasıl göründüğünü keşfetmek ya da başka bir aktivite seçmek. Ayrıca karşılaşacağı şeyleri önceden anlatabiliriz: müzik, ışıklar, kostümler ya da boyanmış kişiler. Eşlik etmek, çocuğu korkusunu anında geçirmeye ikna etmek değil, güvenliğini yeniden kazanmasına yardımcı olmak anlamına gelir.

Ya aşırı korumak korkuyu sürdürürse?

Burada ebeveynliğin zorluklarından biri ortaya çıkar. Bir çocuk korktuğunda, onu rahatsız eden şeyi hemen ortadan kaldırmak isteriz. Bazen bir durumdan çocuğu uzaklaştırmak gerekli ve uygundur.

Bununla birlikte, çocuğun rahatsızlık hissedeceği güvenli deneyimleri sistematik olarak kaçınmak, bu durumla baş etmeyi öğrenme fırsatlarını sınırlayabilir. Korktuğu durumlarla uygun koşullarda kademeli olarak yüzleşmek, yeni öğrenmeler destekleyebilir.

Bu, Halloween’in terapötik bir müdahaleye dönüşmesi ya da çocukların korkularıyla yüzleşmeye zorlanması gerektiği anlamına gelmez. Konu, korumak, eşlik etmek ve çocuğun kendi hızında keşfetmesine izin vermek arasında bir denge kurmaktır.

Ne zaman endişelenmeliyiz?

Bir çocuğun bir kostüm karşısında ağlaması, bir psikolojik sorunu olduğuna işaret etmez. Korkunun sürmesi, önemli bir sıkıntı yaratması ya da uyumak, okula gitmek ya da diğer insanlarla ilişki kurmak gibi günlük faaliyetleri etkilemesi durumunda dikkat etmek gerekir. Bu tür durumlarda profesyonel bir değerlendirmeye başvurmak faydalı olabilir.

Halloween bir gece sürer; ancak duygularımızla nasıl ilişki kuracağımızı öğrenmek için fırsatlar yıl boyu karşımıza çıkar. Küçüklerimiz sahte bir canavordan korktuğunda, ona “yoktur” diye ısrar etmekten çok, korkusunun anlaşıldığını ve güvenliğini yeniden kazanmasına yardımcı olacak biri yanında olduğunu göstermek daha önemlidir.

Yazar

1. Psikoloji alanında öğretim üyesi ve araştırmacı, Universidad Europea

Psikoloji alanında öğretim üyesi ve araştırmacı, Universidad Europea

Tutarsızlık beyanı

Jennifer Davinia Castrillo Felipe, Síntesis: Psikoloji, logopedi ve pedagoji merkezini içeren özel bir danışmanlık merkezine sahiptir.

Ortaklar

Universidad Europea, The Conversation ES üyesi olarak finansal destek sağlamaktadır.