Hamilelikte Geçen Nadir Enfeksiyonların Otizm Riskini Üç Katına Çıkarabileceği Belirlendi

Karolinska Enstitüsü’nden yapılan ve JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışmaya göre, hamile kadınlardan gelişmekte olan bebeğe geçen nadir enfeksiyonlar, çocukluk döneminde otizm ve zihinsel gerilik riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. İsveç’te 1987 ile 2021 yılları arasında doğan 3,7 milyon kişi üzerinde yürütülen araştırmada, fetüse geçen enfeksiyonun varlığı, otizm tanısının yaklaşık üç katına çıkması ve zihinsel gerilik tanısının ise yedi katına kadar yükselmesi gözlemlendi.

Araştırmacılar, bu tür enfeksiyonların anneden çocuğa geçmesi nüfusun büyük çoğunluğunda alışılmadık bir durum olduğunu, dolayısıyla otizm vakalarının tamamının çok küçük bir kısmını oluşturduğunu vurguluyor. Ancak gerçekten etkilenen çocuklar için hem otizm hem de zihinsel gerilik açısından belirgin şekilde artmış bir risk söz konusu. Çalışmanın bu bulguları, hamilelik sırasında bebeğe aktarılabilecek enfeksiyonların önlenebilir olmasının kamu sağlığı açısından ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

3,7 Milyon Kişi Takip Edildi

Çalışma, bilinen TORCH enfeksiyonları olarak adlandırılan bir grup patojene odaklandı. Bu kategori arasında sitomegalovirüs, kızamık, toksoplazma ve herpesvirüs yer alıyor. Çoğu yaygın enfeksiyon doğrudan gelişmekte olan bebeğe ulaşmasa da, bu ajanlar bazen plasentayı geçerek doğumsal bir enfeksiyona yol açabiliyor. Araştırmacılar, İsveç’te 1987 ile 2021 yılları arasında doğan 3,7 milyon kişinin sağlık ve eğitim kayıtlarını inceledi. Bu nüfusta 975 kişi doğumsal bir TORCH enfeksiyonu tanısı almıştı.

Katılımcılar en fazla üç on yıl boyunca takip edildi ve bu enfeksiyonların ilerideki nörogelişimsel tanıların ve eğitim sonuçlarıyla ilişkili olup olmadığı araştırıldı. Enfeksiyonu olan çocuklar, enfeksiyonu olmayanlara kıyasla otizm tanısı almaları açısından yaklaşık üç kat daha yüksek bir olasılığa sahipti. Zihinsel gerilik tanısı alma olasılıkları ise yedi kat daha yüksekti. Ağır ve çok ağır zihinsel gerilik için fark daha da büyüktü ve risk en fazla 30 katına kadar yükseldi.

Bu enfeksiyonların zihinsel geriliğe yol açabileceği uzun süredir bilinmekteydi. Ancak otizmle olan bağlantı, çoğu zaman küçük hasta gruplarına dayanan önceki araştırmalarda daha az netti. Bu çalışma, bu alandaki bugüne kadar en kapsamlı çalışmadır ve İsveç nüfusunun neredeyse tamamını kapsayan ulusal kayıt verilerine dayanmaktadır.

Hugo Sjöqvist, Karolinska Enstitüsü’nde doktora öğrencisi ve çalışmanın baş yazarı

Risk Artışı Yüksek Ama Toplam Vaka Sayısı Düşük

Bu rakamlar göreceli risk açısından önemli artışları yansıtıyor olsa da, doğumsal TORCH enfeksiyonları nadirdir. Dolayısıyla bu enfeksiyonlar, nüfustaki otizm ve zihinsel gerilik vakalarının yalnızca küçük bir kısmını oluşturuyor. Araştırmacılar, doğumsal TORCH enfeksiyonlarının İsveç’teki ağır zihinsel gerilik vakalarının yaklaşık yüzde 1,2’siyle ilişkilendirilebileceğini tahmin ediyor. Ülke genelindeki otizm vakalarının yaklaşık yüzde 0,034’sının bu enfeksiyonlara bağlanabileceğini öngörüyorlar.

Bireysel düzeyde ise araştırmacılar, TORCH enfeksiyonu ile doğan çocukların yaklaşık beşinde birinin ileride otizm geliştirebileceğini tahmin ediyor. Bu oran, enfeksiyonun nadir olmasına rağmen, gerçekten etkilenen bir aile için ciddi bir endişe kaynağı oluşturuyor.

Kardeş Karşılaştırması İlişkiyi Test Etti

Araştırmacılar, bulguların aile içinde paylaşılan özelliklerle açıklanabileceğini test etmek için kardeş karşılaştırmaları da kullandı. Enfeksiyon yaşamış çocukları, enfeksiyon yaşamamış kendi kardeşleriyle karşılaştırdılar. Bu karşılaştırmalarda da görünen benzer bir örüntü, ilişkilerin yalnızca paylaşılan aile faktörleriyle açıklanamayacağını gösteriyor. Araştırmacılar, doğumsal TORCH enfeksiyonları ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu veya obsesif-kompulsif bozukluk gibi diğer nöropsikiyatrik durumlar arasında net bir bağlantı bulamadı. Ancak okul başarısında farklar tespit ettiler; otizm veya zihinsel gerilik tanısı almasalar bile, enfeksiyonu olan çocuklar ortalamada enfeksiyonu olmayan çocuklara göre daha düşük notlar almıştı.

Beyin Gelişimine Olası Uzun Vadeli Etkiler

Araştırmacılar, hamilelik sırasında fetüse geçen belirli enfeksiyonların beyin gelişimine uzun vadeli etkileri olabileceğini öne sürüyor. Bu doğumsal enfeksiyonlar nadir olsa da, bazıları önlenebilir; bu da onları kamu sağlığı açısından önemli kılıyor. Rubella, önlemenin ne kadar büyük bir fark yaratabileceğinin bir örneği. Ulusal aşı programlarının getirilmesiyle bu enfeksiyon İsveç’te neredeyse tamamen kaybolmuş durumda. Araştırmacılar, hamile kadınlardan bebeğe geçebilecek enfeksiyonları azaltmak için aşı programlarının sürdürülmesi ve diğer önleyici önlemlerin hâlâ önemli olduğunu belirtiyor.

Sonuçlarımız, hamilelik sırasında fetüse geçen belirli enfeksiyonların beyin gelişimine uzun vadeli etkileri olabileceğini gösteriyor. Bu doğumsal enfeksiyonlar nadir olsa da, bazıları önlenebilir; bu da onları kamu sağlığı açısından önemli kılıyor.

Reneé Gardner, Karolinska Enstitüsü’nün Küresel Kamu Sağlığı Departmanı’nda araştırmacı

Çalışma, İsveç Araştırma Konseyi tarafından finanse edildi. Çalışmanın yazarlarından David Mataix-Cols, UpToDate Inc’den yazar ücretleri aldığını ve enfeksiyonun yayımlanan makaleyle ilgisi olmayan Scandinavian E-Health AB’de ortak olduğunu belirtti.