Bir nesne güneşe en fazla ne kadar yaklaşabildi? İç gezegen Merkür’ün ötesine geçen kayıtlar

Güneş’in etrafında dönen nesneler denildiğinde akla ilk olarak içteki gezegen Merkür gelir; ancak tarihte bir nesne bu gezegenden güneşe daha mı yaklaştı ve yine de güneşten kaçarak yörüngesinde kalamadan kaçabildi? Live Science’a konuşan uzmanlara göre, asteroidler, kometler ve uzay araçları dahil birçok nesne, Merkür’ün güneşe olan en yakın mesafesinden çok daha yakın bir noktaya ulaştı. Güneş sistemi içindeki bu mesafe yarışında hem doğal hem de yapay nesneler rekor kırdı.

Merkür, güneşe olan en yakın noktası olan perihelionda (güneşe en yakın konum) yıldızımıza 29 milyon mil (47 milyon kilometre) uzaklıktan yaklaşır. Buna karşılık, yörüngeleri Merkür’ün yörüngesini kesen birkaç bilinen asteroid çok daha yakınlaşabiliyor. Washington, D.C.’deki bağımsız bir araştırma enstitüsü olan Carnegie Science’dan astronom Scott S. Sheppard, bu asteroidlerin “bu konumda oluşmadığı, muhtemelen ana asteroid kuşağından güneşe doğru saçıldığı” için yüksek derecede tekdüze (eksenel) yörüngelere sahip olduğunu söylüyor.

Asteroid rekoru: 2024 YL3

NASA’nın Küçük Cisimler Veritabanı üzerinde yapılan bir taramaya göre, bu tür asteroidler arasında güncel rekor sahibi 2024 YL3 oluyor. Gökyüzündeki gökdelaflara eş boyutta olan bu 141 metrelik (463 fit) kaya cisminin perihelionu 6,4 milyon mil (10,3 milyon kilometre). Ancak 2024 YL3’ü geçmesi muhtemel başka bir gök cismi grubu daha var: Yörüngeleri Merkür’ün yörüngesi içinde dairesel olacak şekilde düşünülen, Vulcanoid olarak adlandırılan asteroidler. Bu grubun adı, bu bölgede var olması bir zamanlar varsayılan teorisel bir gezegen olan Vulcan’dan geliyor.

Vulcanoidler: Var oldukları kanıtlanmadı

Kanada’daki Regina Üniversitesi fizik profesörü (emekli) Eric W. Bergner, Live Science’a gönderdiği e-postada sayısal modellerin bu asteroidlerin güneşin merkezinden 5,58 milyon ile 23,23 milyon mil (8,98 milyon ile 37,39 milyon kilometre) arasında kararlı yörüngelere sahip olması gerektiğini gösterdiğini söylüyor. Bu, bazı Vulcanoidlerin Merkür yörüngesini kesenlerden güneşe daha da yakın geçebileceği anlamına geliyor. Tek sorun, adını veren gezegenleri gibi Vulcanoidlerin de var oldukları kanıtlanmamış olması ve 2013 yılında yapılan bir çalışmanın onların izini bile bulamaması.

Uzay araçları güneşe çok daha yakınlaştı

Ancak bazı uzay araçları çok, çok daha yakınlaşmayı başardı. Örneğin, 2018’de fırlatılan NASA’ın Parker Solar Probe (Parker Güneş Probesi), güneşin taç bulutu (korona) üzerinde çalıştı. Ana görevin son üç yörüngesinde tekdüze bir yol izleyen probe, güneşin merkezinden yalnızca 4,5 milyon mil (7,3 milyon kilometre) periheliona sahipti. Bu uzaklıkta, görevin web sitesinde grafik olarak gösterildiği gibi, uzay aracı taç bulutun içinden geçti ve karbon köpüğünden yapılan bir kalkan, probe aşırı sıcağa karşı korudu.

Güneş’in taç bulutunu incelemek için tasarlanan Parker Solar Probe, insanlığın güneşe en yakın ulaştığı yapay nesne konumunu taşıyor.

Live Science

Bu açıdan Parker Solar Probe, güneşe en yakın ulaşmış yapay nesne sayılıyor; ancak doğal nesneler arasında bu yarış çok daha ilginç bir biçimde sürüyor.

Güneşe süsülen kometler

Diğer bir doğal nesne sınıfı olan ve “güne süsülen kometler” (sungrazing comets) olarak adlandırılan kometler, bundan da daha yakınlaşır. 2018 yılında yapılan bir çalışma, bu kometlerin güneşin merkezinden 1,49 milyon mil (2,39 milyon kilometre)’den daha yakınlaştığını belirtiyor; her ne kadar bu kometlerin her birinin güneşe olan kesin yakınlığı, yörünge parametrelerine bağlı olarak değişiyor. Şanghay Gözlemevi’nden bir araştırmacı, küçük güne süsülen kometlerin — bazıları yalnızca 10 metre (30 fit) genişliğinde — dönerken düzensiz ısınma nedeniyle parçalandığını, güneşin güçlü yerçekiminin ise büyük olanları kopardığını söylüyor. Yine de birkaçı sağ salim kaçmayı başarıyor; güneşe en yakın gözlemlenenlerden biri, güneşin merkezinden inanılmaz derecede 446.187 mil (718.070 kilometre) yakınlaşan bir kometti.

Güneşe dalan kometler: Gerçek kazananlar

Ancak gerçek “kazananlar”, “güneşe dalan” veya “güneşe çarpan” kometler. Bu kometlerin güneş sisteminin erken dönemlerinde yaygın olması muhtemel, ancak günümüzde nadir oldukları düşünülüyor. Bu kometler güneşin görünür yüzü olan fotosferi keserek güneşin içine dalıyor. Henüz böyle biri tespit edilmemiş olsa da, 2018 çalışma, bir kometin güneşin yarıçapından daha küçük, yani güneşin merkezinden 432.244 mil (695.630 kilometre) küçük bir periheliona sahip olması gerektiğini not düşüyor. İkinci bir geçiş ise yok — tüm güneşe dalan kometler güneşin içinde yok oluyor.

Böylece, güneşe en yakınlaşmış tespit edilen nesne, 1887 Büyük Güney Kometi oluyor. Buna karşılık, eğer bir güneş dalcısı bir gün gözlemlenirse, yeni rekor sahibi olacak ve 1887 Büyük Güney Kometi’yi 13.943 mil (22.439 kilometre) farkla geride bırakacak.