Beynin sağ yarım küresi sol yarıma göre daha fazla yaşlanma belirtisi gösteriyor: Yeni çalışma

Kaliforniya Üniversitesi’nin (USC) Andrei Irimia laboratuvarında çalışan bilim insanları, derin öğrenme (deep learning) tabanlı yapay zeka yöntemlerini kullanarak insan beyninin yaşlanmasını çok detaylı bir harita ile ortaya koydu. Araştırmaya göre, beynin sağ yarım küresi sol yarıma göre kronolojik yaşa kıyasla daha ileri düzeyde yerel yaşlanma işaretleri gösteriyor. Çalışma, bilişsel bozukluğu olan kişilerde bu ilerlemenin çok daha yaygın biçimde görüldüğünü ve özellikle frontal (alın) ve temporal (yan) bölgeelerde yoğunlaştığını ortaya koydu.

Araştırmacıların geliştirdiği yapay zeka temalı haritalarda soğuk renkler, kişinin gerçek yaşına göre daha genç görülen beyin bölgelerini; sıcak renkler ise daha yaşlı görülen bölgeleri temsil ediyor. Bilişsel açıdan normal yetişkinlerin beyninde (sol taraf) nispeten dengeli bir görünüm sürerken, bilişsel bozukluğu olan bireylerin beyninde (sağ taraf) ileri düzeyde yerel yaşlanma deseninin çok daha yaygın biçimde dağıldığı görüldü. Bu ilerleme özellikle alın ve yan loblarda belirgin şekilde öne çıkıyor.

Beynin iki yarı küresi arasında yaşlanmada fark var

Araştırmacılar, yapay zeka modellerini beynin farklı bölgelerinin kronolojik yaşa göre nasıl değiştiğini inceleyecek şekilde kullandı. Bulgulara göre sağ yarım küre, sol yarıya kıyasla yaşlanmaya daha açık bir yapı sergiliyor. Bu durumun bilişsel işlevlerle ilişkilendirilmesi için ayrıca bilişsel bozukluğu olan ve olmayan gruplar karşılaştırıldı. Sonuç olarak, bilişsel açıdan zayıflık yaşayan kişilerde yerel yaşlanma işaretlerinin çok daha geniş alana yayıldığı tespit edildi.

Bu bulgu, beynin sağ tarafının yaşlanmaya karşı daha hassas olabileceğine dair ipucu veriyor. Araştırmacılar, böyle bir asimetrinin bilişsel gerileme süreçlerini anlamada önemli bir veri sağlayabileceğini vurguluyor.

Bu çalışma, derin öğrenmeyi insan beyninin yaşlanmasını haritalandırmak için kullanarak, sağ ve sol yarım küre arasındaki yaşlanma farklarını ve bilişsel bozuklukla ilişkili yerel yaşlanma desenlerini ortaya koyuyor.

Andrei Irimia Laboratuvarı, Kaliforniya Üniversitesi (USC)

Araştırmacıların aktardığına göre, yapay zeka temalı haritalama yöntemi, beynin yaşlanmasını önceki yöntemlerden çok daha detaylı biçimde görüntülemeyi sağlıyor. Soğuk ve sıcak renklerle kodlanan bu görselleştirme, sağlıklı ve bilişsel bozukluğu olan bireylerin beyin yaşlanması arasındaki farkı karşılaştırmayı kolaylaştırıyor.

Bilişsel bozuklukta yaşlanma deseni çok daha yaygın

Araştırmanın önemli bulgularından biri, bilişsel bozukluğu olan kişilerde ileri düzeyde yerel yaşlanma deseninin normal bireylere göre belirgin biçimde daha yaygın olduğudur. Bu ilerleme özellikle frontal ve temporal beyin bölgelerinde yoğunlaşıyor. Alın lobu karar verme, planlama ve davranış kontrolü; lobus temporalis ise hafıza ve dil gibi işlevlerle ilişkilendiriliyor.

Araştırmacılar, bu bulgunun beyninin yaşlanma sürecini daha iyi anlamaya ve bilişsel bozuklukların erken değerlendirilmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Yöntemin gelecekte nörodejeneratif hastalıkların izlenmesinde de kullanılması muhtemel görünüyor.