Toksoplazma gondii: Parazit Türü, Bulaş Yolları ve İnsanlarda Görülen Enfeksiyon Tipleri

Organizmanın Sınıflandırılması ve Yaşam Döngüsü

Toksoplasma gondii, protozoonlardan Toxoplasmatidae ailesine ve Toksoplasma cinsine mensup tipik bir koksidyan parazittir. Ara konak olarak insan, kuş ve sığır gibi omurgalı hayvanlar görev yaparken, parazit insan ve diğer bütün memelilerde hücre içi paraziti olarak yaşar. Parazitin asıl rezervuar konağı ise yaygın olarak kediler ve kedigillerdir.

Organizmalar kedilerin intestinal (bağırsak) hücrelerinde gelişirler. Genelde farelerin ya da çiğ etlerin kediler tarafından yenilmesiyle kedilere bulaşan bu parazit, intestinal hücrelerin içine apeksinde bulunan konoid kısmı sayesinde trafazoid (takizoid) formda girer ve çoğalır. Bu intestinal hücreleri patlatarak hücreden çıkarlar ve yakınlardaki diğer intestinal hücreleri de enfederler.

İlk intestinal hücrelerden çıkış ile bu parazitler merozoit ismini alırlar. Merozoitlerin bir kısmı şizogoni temelli üreme ile (gamet olanların birleşmesi ile) olgunlaşmamış ookist formunda kedinin dışkısı ile dış ortama atılırlar. İnsanlara bulaş ise bu ookistlerin olgunlaşmış hallerinin oral yol ile kedi kumundan, zemini kum olan çocuk parklarından alınması ile gerçekleşir.

Merozoitlerin diğer bir kısmı ise bütün memelilerde (şizogoni sadece kedide olur) bradizoid (doku kisti) formunda kalırlar. Bu yüzden bulaş sadece kedi feçesi ile temasla değil aynı zamanda pişmemiş sığır, inek, koyun etlerinin yenmesi ile de olur. Bu kistler aynı zamanda insan vücudunda beyne, retinaya, perikard ve miyokarda yerleşip yıllarca kalırlar.

İnsanlarda Klinik Tablolar

Toksoplazmozis karşımıza klinik olarak 2 tip enfeksiyon tablosu ile çıkar.

Akkiz toksoplazmozis, immün sistemi sağlam hastalarda %80 asemptomatik seyrederken, semptom gösteren hastalar arasında Lenfadenopati (%90), ateş (%40) ve yorgunluk ve halsizlik (%40) görülebilir. Immün sistemi yetersiz hastalarda (AIDS, Malignite, Immünsupresif tedavi alanlar) fırsatçı sistemik enfeksiyonlar yapılabilir. En çok serebral toksoplazmozis, ensefalit tablosu görülür ve MR görüntülemelerinde tipiktir.

Konjenital toksoplazmozis ise gebelik sırasında alınan trafzoit formların anneden fetusa transplasental geçişi ile ortaya çıkar. Fetusun immün sistemi yetersiz olduğu için klinisyenler tarafından korkulan bir durumdur. Serebral kalsifikasyon, yaşamın ileri yıllarında ortaya çıkan korioretinit, hidrosefaliye bağlı makrosefali, mikrosefali, konvülsiyonlar ve deri döküntüleri, sarılık tablosuna yol açabilir.

Gebelerde Test Uygulaması

Gebelerde T.gondii’ye karşı antikor varlığının serolojik yöntemle araştırılması şeklinde uygulanmaktadır. Bu tahliller doğrultusunda kişinin enfeksiyon geçirmemiş, geçirmiş veya geçirmekte olduğu hakkında karar verilir.

Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.