Altı Yaygın Şeker Alternatifi Beyni Hızlı yaşlandırdı

Brezilya Nöroloji Akademisi’nin tıp dergisi Neurology‘de yayımlanan bir çalışma, en fazla düşük ve sıfır kalorili şekerleştirici tüketen insanların, en az tüketenlere göre hafıza ve düşünme becerilerinde belirgin ölçüde daha hızlı gerileme yaşadığını buldu. Bu ilişki, özellikle diyabet hastalarında daha güçlüydü.

Araştırmacılar, gıdalar ve içeceklerde yaygın olarak kullanılan yedi şekerleştiriciyi inceledi: aspartam, sakarin, acesulfame-K, eritritol, ksilitol, sorbitol ve tagatoz. Bu bileşenler, diet kolalı içecekler, aromalı sular, enerji içecekleri, yoğurt ve düşük kalorili tatlılar gibi ultra işlenmiş ürünlerde sık sık yer alır. Bazıları, gıda ve içecekleri tatlandırmak için ayrıca satılır.

“Düşük ve sıfır kalorili şekerleştiriciler genellikle şekerin sağlıklı bir alternatifi olarak görülür; ancak bulgularımız, belirli şekerleştiricilerin zamanla beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini gösteriyor,” dedi Brezilya São Paulo Üniversitesi’nden çalışma yazarı Claudia Kimie Suemoto, MD, PhD.

Önemlisi, bulgular nedensellikten çok bir ilişkiyi gösteriyor. Araştırmacılar, bu çalışmadan bu şekerleştiricilerin tüketiminin beyni doğrudan hasara uğratığı veya hafıza kaybına yol açtığı sonucuna varılamaz.

Çalışma: Neredeyse 13.000 Yetişkin Sekiz Yıl İzlendi

Şeker ikamelerinin bilişsel sağlıkla bağlantılı olup olmadığını araştırmak için araştırmacılar, Brezilya’daki 12.772 yetişkinin verilerini analiz etti. Katılımcılar, çalışma başladığında ortalama 52 yaşındaydı ve yaklaşık sekiz yıl boyunca izlendi.

Çalışmanın başında katılımcılar, önceki yılda tükettikleri gıda ve içecekleri betimleyen detaylı beslenme anketlerini doldurdu. Araştırmacılar, bu yanıtları kullanarak her bir kişinin yedi şekerleştiriciden günlük alımını tahmin etti.

Katılımcılar, ardından tükettikleri tatlandırıcı miktarına göre üç gruba ayrıldı. En düşük tüketim grubundakiler ortalama 20 miligram/gün (mg/gün) alırken, en yüksek grubundakiler ortalama 191 mg/gün aldı. Karşılaştırma için, 191 miligram aspartam yaklaşık olarak bir kutu diyet sodada bulunan miktar.

İncelenen yedi tatlandırıcıdan sorbitol, 64 mg/gün ile en yüksek ortalama alıma sahipti. Sorbitol, tatlılık veren ve yaygın olarak şeker ikameleri olarak kullanılan, şeker alkolleri denilen bir tatlandırıcı kategorisine ait.

Çalışma boyunca katılımcılar üç noktada bilişsel değerlendirmeler tamamladı: başlangıç, orta ve son. Bu testler, günlük zihinsel işlevsellik için gerekli olan birkaç yeteneği ölçtü; bunlar arasında hafıza, dil ve beynin bilgiyi işleme hızı yer aldı.

Araştırmacılar, sözel akıcılığı ya da hızlıca kelime bulma ve üretme yeteneğini, ayrıca bilgiyi geçici olarak tutma ve kullanmayı sağlayan çalışma hafızasını değerlendirdi. Aynı zamanda kelime geri çağırma ve işleme hızını da test ederek bu yeteneklerin zamanla nasıl değiştiğini belirledi.

Yüksek Tatlandırıcı Tüketimi, 62% Daha Hızlı Bilişsel Gerileme ile İlişkilendirildi

Sonuçlar, en çok tatlandırıcı tüketenlerle en az tüketenler arasında çarpıcı bir fark ortaya koydu.

Yaş, cinsiyet, yüksek tansiyon ve kardiyovasküler hastalık gibi bilişsel sağlığı etkileyebilecek faktörler hesaba katıldıktan sonra araştırmacılar, en yüksek tüketim grubundaki katılımcıların, en düşük grubundakilere göre düşünme ve hafıza yeteneklerinde ortalama %62 daha hızlı bir gerileme yaşadığını buldu.

Bu fark, çalışma süresi içinde yaklaşık 1,6 yıl ek bilişsel yaşlanmaya denk.

Orta düzeyde tüketim de ölçülebilir farklarla ilişkilendirildi. Orta gruptaki katılımcılar, en az tüketenlere göre %35 daha hızlı bir gerileme yaşadı; bu da yaklaşık 1,3 yıl ek bilişsel yaşlanmaya denk.

Bu tahminler, biyolojik beyin yaşlanmasının doğrudan ölçümü yerine bilişsel test performansındaki değişimleri tanımlar. Aynı zamanda yapay tatlandırıcı tüketen herkesin hafıza sorunları yaşayacağı anlamına da gelmez.

60 Yaş Altı Yetişkinlerde ve Diyabet Hastalarında Daha Güçlü İlişkiler

Araştırmacılar farklı yaş gruplarını incelediklerinde, bu ilişkinin tüm katılımcılarda tutarlı olmadığını tespit ettiler.

60 yaşından genç yetişkinler arasında, daha yüksek tatlandırıcı tüketimi, sözel akıcılık ve genel bilişsel performansadaki daha hızlı düşüşlerle ilişkilendirildi. Ancak araştırmacılar, 60 yaşından büyük katılımcılar arasında benzer bir ilişki bulamadılar.

İlişki, bu rahatsızlığı olmayanlara göre diyabet hastalarında daha güçlüydü. Bu bulgu, diyabet hastalarının şeker alımını yönetmeye yardımcı olmak için sıklıkla şeker yerine ikameleri kullanması nedeniyle özellikle önem taşıyor.

Tatlandırıcıların bire bire incelenmesi, önemli bir ayrım daha ortaya çıkardı. Yedi maddenin altısı, özellikle hafıza olmak üzere, genel bilişsel performansadaki daha hızlı düşüşlerle ilişkilendirildi.

Bu altısı aspartam, sakarin, acesulfame-K, eritritol, sorbitol ve ksilitol.

İnsanlar Yapay Tatlandırıcıları Yeniden Düşünmeli mi?

Bulgualar, şekerin düşük kalorili alternatiflerle değiştirilmesinin, özellikle beyin geldiğinde, tüketicilerin beklediği sağlık faydalarını her zaman sağlayıp sağlamadığı konusunda önemli sorular ortaya çıkarıyor.

“Orta yaşlı insanlarda hem diyabeti olan hem de olmayanlarda bilişsel gerileme ile ilişkiler bulduk, ancak diyabet hastaları şeker ikamesi olarak yapay tatlandırıcıları kullanma eğilimi daha yüksektir,” dedi Suemoto. “Bulgularımızı doğrulamak ve elma püresi, bal, akçaağır şurubu veya hindistan cevizi şekeri gibi diğer rafine şeker alternatiflerinin etkili alternatifler olup olmadığını araştırmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.”

Araştırmacılar aynı zamanda birkaç sınırlamayı da kabul ettiler. Analiz, piyasada bulunan her yapay tatlandırıcıyı kapsamadığı için, bulgular zorunlu olarak şekerin tüm ikamelerine uygulanamayabilir.

Ayrıca, beslenme bilgileri katılımcıların ne yedikleri ve ne içtikleri konusundaki kendi anımsamalarına dayanıyordu. İnsanlar bazı yiyecekleri unutabilir, porsiyonları olduğundan az tahmin edebilir veya alışkanlıklarını doğru olmayan biçimde rapor edebileceğinden, bu tahminler gerçek tatlandırıcı tüketimini mükemmel biçimde yansıtmayabilir.

Gözlemsel tasarım, aynı zamanda araştırmacıların önemli birkaç sağlık farkını hesaba katmak için gösterdikleri çabaya rağmen, tatlandırıcı alımı ile bilişsel gerileme arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek diğer faktörlerin de mevcut olabileceği anlamına gelir.

Tatlandırıcıların kendilerinin beyin işlevindeki değişimlere katkıda olup olmadığı, belirli grupların neden daha güçlü etkileniyor göründüğü ve farklı şeker alternatiflerinin farklı uzun vadeli sonuçlar üretip üretmediği belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olacaktır.

Araştırma, Brezilya Sağlık Bakanlığı, Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı ile Ulusal Bilimsel ve Teknolojik Gelişim Kurulu tarafından desteklenmiştir.