Kendimizle ilgili anlattığımız hikayeler, gizli kişilik bozukluklarını ortaya çıkarıyor

Hayat Hikayelerinizdeki Gizli İpuçları: Kişilik Bozukluklarının Belirtileri

Araştırmalar, kişilerin hayat hikayelerini nasıl anlattıklarının, kişilik bozukluklarının şiddeti hakkında önemli ipuçları sunduğunu gösteriyor. Bilim insanları, yaşam olaylarını olumsuz bir şekilde ele almanın ve kişisel değişimlere odaklanmanın, günlük hayattaki işlevsellikte belirgin sorunlara yol açtığını tespit ettiler. Bu bulgular, Journal of Personality dergisinde yayınlandı.

Psikiyatri alanında teşhis yöntemleri dönüşüm geçiriyor. Hastaların ya bu bozukluklardan birine sahip olduğu veya olmadığı şeklinde katı kategorilere ayrılması yerine, yeni yaklaşımlar “kişilik işleyiş düzeyi” kavramına odaklanan boyutlu bir ölçek kullanıyor. Bu yaklaşım, bireylerin kimliklerini ne kadar iyi sürdürdüğünü, yaşam hedefleri belirleme yeteneğini ve başkalarıyla empati ve yakınlık kurma becerisini değerlendiriyor.

Kimliğin büyük ölçüde kişilerin kendileri hakkında anlattıkları hikayelerle şekillendiği için, araştırmacılar bu kişisel anlatıların analizinin kişilik işleyişini ölçmede yardımcı olup olmadığını görmek istemişler. Houston Üniversitesi’nde psikoloji araştırmacısı olan ve çalışmanın başyazarını Kennedy M. Balzen, Majse Lind, Paulina A. Kulesz, Estefania Fernandez ve Carla Sharp adlı meslektaşlarıyla birlikte çalışmış. Ekip, bir kişinin yaşam hikayesindeki duygusal ve yapısal temaların, klinik işlevsizliğinin derecesini tahmin edip etmediğini belirlemeyi amaçlamış.

Araştırmacılar, 18 ila 25 yaşları arasında 94 üniversite öğrencisi ve borderline kişilik bozukluğu tanısı konmuş veya bu duruma sahip özellikler gösteren 46 kişiden oluşan bir grup üzerinde çalışma yürütmüş. Borderline kişilik bozukluğu, dengesiz ilişkiler, duygusal iniş çıkışlar ve çarpık benlik algısıyla karakterizedir.

Katılımcılardan, hayatlarını bir kitap gibi hayal ederek iki önemli yaşam olayını ayrıntılarıyla anlatmaları istenmiş. Eğitimli kodlayıcılar daha sonra bu sözlü hikayeleri beş farklı psikolojik tema açısından değerlendirmiş. İlk tema, anlatıcının hayatı üzerinde ne kadar özerkliği ve kontrolü hissettiğini ölçen “ajanlık” kavramıydı.

İkinci tema, sevgi, aidiyet ve kişilerarası bağlarla ilgili duyguları takip eden “ortaklık” kavramıydı. Kodlayıcılar ayrıca, bir olayın anlamını ne kadar derinlemesine analiz ettiğini ve kişinin değişen benlik algısıyla nasıl başa çıktığını gösteren “keşfedici işleme” olarak adlandırılan bir özelliği de incelemişler.

Son olarak, kodlayıcılar anlatıların büyüme ve bozulma temalarını değerlendirmiş. Bu iki tema, anlatıcının olayın kendisini daha iyiye mi yoksa karakterindeki kalıcı, olumsuz bir kusur mu ortaya çıkardığına dair sonuçlara odaklanıyor. Yüksek bozulma puanları, bireyin olayın kendini temelden zarara uğrattığına inandığını gösteriyor.

Hikaye anlatımıyla birlikte, katılımcılar genel kişilik işleyiş düzeylerini değerlendirmek için iki farklı araç kullanmış. İlk olarak, katılımcılardan kendi kimlikleri ve kişilerarası sorunları hakkında kendilerini nasıl gördüklerine dair bir anket doldurmuşlar. İkinci olarak, eğitimli lisansüstü öğrencileri tarafından yürütülen yarı yapılandırılmış klinik bir görüşme yapılmış. Bu görüşme formatı, öz bildirim anketlerinde görülebilen önyargıları ortadan kaldırıyor.

Katılımcılar ayrıca, günlük görevlerdeki yeteneklerini değerlendiren bir anket doldurmuşlar. Bu değerlendirme, bilişsel yetenekler, hareketlilik, kişisel bakım ve başkalarıyla iletişim gibi alanlardaki işlevselliği ölçüyor.

Araştırmacılar, anlatı temalarını kişilik değerlendirmeleriyle karşılaştırdıklarında, belirgin bir örüntü gözlemlemişler. Daha kötü kişilik işleyişine sahip olan kişilerin, daha düşük ajanlık, ortaklık ve kişisel gelişim düzeylerine sahip hikayeler anlattıkları görülmüş. Bu kişilerin hikayelerinde ayrıca daha yüksek düzeyde bozulma olduğu tespit edilmiş.

Anlatıdaki bozulmayı örneklendirmek için, araştırmacılar çocuklukta yaşadığı zorbalık deneyimini anlatan bir katılımcının hikayesini vurgulamışlar. Katılımcı, bu olayın kendi egosuna büyük bir darbe vurduğunu ve kendisini asla başkalarına uyum sağlayamayacağını hissettiğini belirtmiş. Ayrıca, bu izolasyonun sonunda kendine zarar vermeye yol açtığını ifade etmiş.

Araştırmacılar daha sonra, hangi anlatı temalarının bir kişinin kişilik işleyiş düzeyini en iyi şekilde tahmin ettiğini görmek için istatistiksel modeller kullanmışlar. Ajanlık düzeyinin yüksekliğinin, öz bildirimli kişilik anketlerinde daha iyi sonuçlara yol açtığını bulmuşlar. Buna karşılık, bozulma düzeyi yüksek olan anlatıların, klinik görüşmelerde daha kötü sonuçlara yol açtığı görülmüş.

Aslında, güçlü bir bozulma temasına sahip hikayeler anlatan kişilerin, kişilik bozukluğu tanısı alma olasılığı neredeyse üç kat daha yüksektir. Bu eşik, titiz, görüşme yoluyla değerlendirilen verilere dayanıyordu. Bu bulgu, farklı test yöntemlerinin bir kişinin psikolojisinin farklı yönlerini nasıl yakaladığını vurguluyor.

Ekip ayrıca, büyümenin veya bozulmanın kişilik işleyişini tahmin etmede keşfedici işlemenin etkileşimi olup olmadığını görmek için bir hipotez test etmiş. Derinlemesine yansıtmanın olumsuz bir değişikliğin farklı sonuçlar doğurabileceği varsayılmış. Ancak, veriler bu fikri desteklememiş; bozulma, bu modellerde kişilik işlevsizliğini tahmin eden tek belirleyici faktör olarak kalmıştır.

Son olarak, araştırmacılar günlük işlevselliği incelemiş ve en etkili değişken kombinasyonunu kullanarak bir kişinin günlük sorunlarını tahmin etmeye çalışmışlar. Anlatıdaki bozulma puanlarının yanı sıra öz bildirimli ve görüşme temelli kişilik değerlendirmelerinin sonuçlarının, işlevselliğin varyansını en iyi şekilde açıkladığını bulmuşlar. Anlatıda görülen bozulmanın, standart klinik araçların kaçırdığı tahmin edici bir değere sahip olduğu görülmüş.

Çalışma, katılımcıların borderline kişilik bozukluğu tanısı veya belirtileri hakkında kendi bildirimlerine dayanmıştır; bu nedenle bazı kişilerin resmi kriterleri karşılamamış olması mümkündür. İşlevselliği ölçmek için kullanılan araç, genel yaşamdaki zorlukları değerlendirir ve bu durum yalnızca ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkili olmayabilir. Gelecekteki çalışmaların, doğrudan psikiyatrik belirtilerle ilgili ölçütler kullanması gerekecektir.

Bir diğer sınırlama, keşfedici işlem için kullanılan kodlama sistemine dayanmaktadır. Kodlayıcılar bu özel metrik konusunda daha düşük düzeyde anlaşma sağlamış; bu da neden istatistiksel modellerde kişilik işleyişini tahmin etmediği anlamına gelebilir. Araştırmacılar, anlatı kodlama sistemlerinin genellikle tipik popülasyonlar için tasarlandığını ve bozuk düşünceyi tam olarak yansıtmak için uyarlanması gerekebileceğini belirtmişlerdir.

Kişilik bozuklukları olan kişilerin, doğal olarak daha travmatik yaşam deneyimleri yaşama olasılığı vardır; bu da daha karanlık hikayelere yol açabilir. Ancak, psikolojik teoriye göre farklılık, bireyin zorlu deneyimlerden nasıl anlam çıkardığı ve bu anlamı kimliğine nasıl entegre ettiğiyle ilgilidir. Yine de, gelecekteki çalışmaların, bir kişinin travma ve istismar geçmişini dikkate alarak yaşam olaylarının tam etkisini izole etmesi gerekmektedir.

Çalışma, “Life Stories Matter: The Contribution of Narrative Identity to Personality Functioning and Functional Impairment” başlığıyla Kennedy M. Balzen, Majse Lind, Paulina A. Kulesz, Estefania Fernandez ve Carla Sharp tarafından yazılmıştır.

(c) PsyPost Media Inc