Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Eli Lilly’nin geliştirdiği haftada bir kez uygulanan bazal insülin enjeksiyonunu, tip 2 diyabet (T2D) hastaları için resmen onayladı. İlaç, adını taşıyan efsitora alfa-gobe molekülünü insan IgG2 Fc alanıyla birleştiren bir füzyon proteini olarak tasarlandı ve yetişkin hastalarda diyabet yönetimi için diyet ve egzersizle birlikte kullanılacak şekilde işaretlendi.
Efsitora molekülünün yaklaşık 17 günlük yarı ömrü, haftalık doz aralığını desteklerken, aynı zamanda doz ayarlamalarının günlük bazal insülinlere göre daha yavaş bir dengeye ulaşması beklenmesi gibi klinik açıdan dikkate alınması gereken bir yön de beraberinde getiriyor.
Klinik Veriler ve Etkililik
Onay, 3400’den fazla yetişkin hastayla yürütülen QWINT adlı üçüncü aşama klinik denemelerinden elde edilen verilere dayanıyor. Denemelerin her birinde haftada bir kez uygulanan efsitora, başlangıçtaki hemoglobin A1C (HbA1C) değerinde, glargine U-100 veya degludec U-100 insülinleriyle karşılaştırıldığında eşdeğer düzeyde bir düşüş sağladı. Bu denemelerde efsitora, incelenen günlük bazal insülinlerle benzer bir güvenlik profili sergiledi.
İlk deneme QWINT-1’de, insülin kullanmamış 795 yetişkine haftada bir kez efsitora ile haftada bir kez glargine rastgele biçimde dağıtıldı ve 52 haftalık süreç boyunca izlendi. Basitleştirilmiş sabit doz artırımı protokolüyle, 100 birimlik başlangıç dozu uygulandı; ardından 4 haftada bir 150, 250 ve 400 birim adımlarla, açlık kan şekeri hedefi 80 ile 130 mg/dL arasında tutulmak amacıyla doz ayarlamaları yapıldı. 52. haftada efsitora ile HbA1C yaklaşık yüzde 1,31, glargine ile ise yüzde 1,20 oranında düştü.
İkinci deneme QWINT-2’de, insülin kullanmamış 928 yetişkin hasta, glargine yerine degludec ile karşılaştırıldı. HbA1C, efsitora ile yüzde 1,34, degludec ile yüzde 1,26 oranında azaldı. Klinik açıdan anlamlı veya ciddi hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) oranı, efsitora ile yılda katılımcı başına 0,58 olay, degludec ile 0,45 olay olarak belirlendi; efsitora grubunda ciddi hipoglisemik bir vakaya rastlanmazken, degludec grubunda 6 ciddi olay görüldü.
Üçüncü deneme QWINT-3’te, zaten bazal insülinle tedavi gören 986 yetişkin hasta, degludec ile karşılaştırıldı ve 78 haftalık süreçte, birincil uç nokta 26. haftada değerlendirildi. HbA1C, efsitora ile yaklaşık yüzde 0,86, degludec ile yüzde 0,75 oranında geriledi. Dördüncü deneme QWINT-4’te ise, bazal insülin ve en az iki günlük öğün insülini kullanan 730 yetişkin hasta, lispro ile birlikte verilen glargine ile karşılaştırıldı; 26 haftalık süreçte her iki tedavi grubu da HbA1C’yi yüzde 1,07 oranında düşürdü.
Kapsamlı Değerlendirme ve Uygulama Açısından Dikkat Edilecek Noktalar
Diabetes, Obesity and Metabolism dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, efsitora ile günlük bazal insüline göre 52. haftada hafif düzeyde daha yüksek bir HbA1C düşüşü (ortalama fark –0,12; yüzde 95 güven aralığı –0,20 ile –0,03; P=.009) ve daha düşük haftalık toplam insülin dozu (ortalama fark –30,55; P=.0002) tespit etti. Aralık üstü süre anlamlı biçimde azaldıysa da, aralık içinde kalma süresi sayısal olarak artsa da istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde ulaşamadı.
Efsitora’nın sık görülen yan etkileri arasında düşük kan şekeri, alerjik reaksiyonlar, enjeksiyon bölgesinde reaksiyonlar, yağ doku bozukluğu (lipodistrofi), kaşıntı, döküntü, eller ve ayaklarda şişlik ve kilo artışı yer alıyor. Meta-analize göre ciddi yan etkiler, enjeksiyon bölgesinde reaksiyonlar ve aşırı duyarlılık olayları gruplar arasında eşdeğer bulundu. Yazarlar ayrıca, efsitora ile ciddi yan etkilerde sayısal düzeyde anlamsız bir artış olduğunu, buna karşılık odds oranı 1,22 (yüzde 95 güven aralığı 0,97-1,53; p=0,09) olarak belirlediler.
Yazarların vurguladığı önemli bir nokta da, efsitora’nın kardiyovasküler morbidite ve mortalite üzerindeki etkisinin henüz belirlenemediği yönünde; bu konuda daha uzun vadeli ve gerçek dünya verilerinin gerekli olduğu ifade edildi.
İlaç, Lilly’nin KwikPen sistemiyle uygulandığı için dağıtım aşamasında doz seçimi en kritik güvenlik unsurudur. Efsitora, iki farklı konsantrasyonda sunuluyor: mililitre başına 500 birimlik U-500 formu, tek enjeksiyonda 400 birime kadar 5 birim artışlarla doz verirken; mililitre başına 1000 birimlik U-1000 formu ise tek enjeksiyonda 800 birime kadar 10 birim artışlarla doz veriyor. Etikette, doz seçiminin diğer enjeksiyonlu diyabet ilaçlarından farklı olduğu uyarısı yer alıyor; hastalara her enjeksiyondan önce kalem etiketini doğrulamaları, sağlık profesyoneli tarafından reçete edilmedikçe maksimum tek doz ayarlamaya çalışmamaları ve asla insülini şırınga ile geri çekmemeleri yönünde yönlendirme sağlanıyor.
“Tedavinin başlatılıp gecikmesi ve günlük enjeksiyonların yükü, hastaların tip 2 diyabeti günlük yaşamda yönetme deneyimlerini gerçekten etkileyebilir. Efsitora, hastalar için haftada bir kez uygulanan yeni bir bazal insülin seçeneği sunuyor ve insanlara T2D’yi nasıl yönetdiklerinde daha fazla esneklik ve seçenek sunan yenilikçi tedavi seçeneklerini sunma konusundaki devam eden taahhüdümüzü yansıtır.”
Kenneth Custer, PhD, Lilly Cardiometabolic Health İcra Kulismanı ve Başkanı
Bu açıklamayı yapan Lilly yetkilisi, haftada bir kez uygulanan yeni bazal insülin seçeneğinin, hastaların tedavi tercihlerinde daha geniş bir yelpaze sunması açısından önem taşıdığını belirtti.
[…] […]