WHO ve ortakları Cenevre’de üst üste düzenlenen üç toplantıyla ihmal edilen hastalıklar için tedarik zinciri koordinasyonunu

The World Health Organization (WHO), sağlık bakanlıkları, ilaç bağışçıları, uygulama ortakları ve teknik destek platformlarıyla birlikte 22-25 Eylül 2026 tarihlerinde Cenevre’de üst üste üç toplantı düzenleyerek ihmal edilen hastalıklar (İHH) programlarının ve ilaç tedarik zincirlerinin koordinasyonunu güçlendirmeyi hedefledi.

[who] sitesinde aktarılan bilgilere göre, İHH Tedik Zinciri Forumu (NTD-SCF), Tedarik Zinciri Teknik Destek Mekanizması (SCTSM) ve Global Koordinasyon ve Sorumluluk Komitesi (GCSC) adlı üç toplantı kümesi; global, bölgesel ve ulusal düzeydeki paydaşları bir araya getirerek ilerlemeyi gözden geçirdi, kalıcı tedarik zinciri zorluklarını ele aldı ve İHH programlarının 2030’a ve ötesine yönelik değişen ortama nasıl hazırlanabileceğini görüştü.

Ha boyunca süren görüşmelerde; tahminleme ve tedarik planlamasının iyileştirilmesi, veri görünülüğünün ve sorumluluğun güçlendirilmesi, ilaçların taşınmasındaki gecikmelerin azaltılması, ulusal sistemlerle uyumun artırılması ve ülkelerin ortaklara zamanında tepki verebilmeleri için tedarik zinciri risklerinin erken aşamada belirlenmesi konuları masaya yatırıldı.

İHH Tedarik Zinciri Forumu (22-23 Eylül)

NTD-SCF’nin yıllık toplantısına sağlık bakanlıkları, WHO, bağışçı ilaç üreticileri, sivil toplum kuruluşları, lojistik sağlayıcılar ve teknik ortaklar katıldı. Toplantıda operasyonel ve stratejik tedarik zinciri öncelikleri gözden geçirildi.

Katılımcılar önceki yıllık toplantıdan alınan önlemleri inceledi ve tahminleme, sipariş ve sevkiyat zamanlamaları, gümrük işlemleri, envanter görünülüğü ve ilaç kullanım gibi konulardaki zorlukları görüştü. Ülke ve ortaklardan gelen deneyimler; program planlaması ve ilaç talebinden, sevkiyattan, teslimattan ve kullanıma kadar farklı aşamalar arasında güvenilir veri ve daha net koordinasyonun önemini ortaya koydu.

Görüşmeler ayrıca İHH ilaç yönetimi ile ulusal sağlık ve lojistik bilgi sistemleri arasındaki uyumun güçlendirilmesi fırsatlarını inceledi. Katılımcılar, paralel yaklaşımlar oluşturmak yerine mevcut ülke sistemlerinin ve süreçlerinin üzerine inşa edilmesinin altını çizdi.

WHO öncülüğündeki oturumlarda 2030 İHH yol haritasına ulaşım ilerlemesi ve İHH programlarının karşılaştığı değişen ortam gözden geçirildi. Katılımcılar, ilerlemenin ileri taşınması ve sürdürülmesi için gereken tedarik zinciri önlemleri ile birlikte ülke önderliğinin, finansmanın, ortaklıkların ve teknik desteğin 2030’dan sonra nasıl evrilmesi gerektiğini görüştü.

Tedik Zinciri Teknik Destek Mekanizması (24 Eylül)

SCTSM’nin yıllık toplantısı; tahminleme, tedarik planlaması, envanter yönetimi ve ulusal tedarik zinciri sistemlerinin güçlendirilmesinde ülke düzeyindeki pratik deneyimlere odaklandı.

SectSM’in sekiz öncelik ülkesi şimdi geçerliliği doğrulanmış İHH tedik zinciri standart işletme prosedürlerini (SOP’ları) geliştirdi; bu sayı giriş aşamasında üç ülke seviyesinden bir artış gösteriyor. Ülke deneyimleri, belirli tedarik zinciri süreçlerindeki iyileşmelerini de ortaya koydu. Uganda, gümrük işlemlerinin süresini yaklaşık 90 günden 20 güne indirirken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti aynı dönemde %63’lük bir azalma ve demurrage (gümrük bekleme ücreti) olmadan temizleme gerçekleştirdiğini bildirdi.

Katılımcılar artan ülke önderliğini de vurguladı. Kenya, Etiyopi ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti, sırayla diğer ülkelerin kendilerini izlediği döner ülke koordinasyon toplantılarına öncülük eden ilk ülkeler oldu. Bu toplantılar ülkeler arasında daha fazla pratik deneyim alışveriğini destekliyor.

Çok yıllık tahminleme başka bir odak noktasıydı. Dört ülke 2030’a doğru uzanan tahminleri sundu ve bu, tedavi ihtiyaçları, mevcut envanter, program değişiklikleri ve finansman konusundaki varsayımları inceleme fırsatı doğurdu. Görüşmelerde, bu tahminlerin faydalı kararlar verebilmesi için değişen program koşulları ve güvenilir tedik zinciri verileriyle düzenli olarak gözden geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Katılımcılar ayrıca ters lojistik, gümrük süreçleri ve İHH ilaç yönetiminin merkezi ilaç depoları ve ulusal lojistik sistemlerle entegrasyonunu güçlendirme fırsatlarını görüştü.

Global Koordinasyon ve Sorumluluk Komitesi (25 Eylül)

GCSC toplantısı, haftayı global sorumluluk, sorumluluk, sistematik tedik zinciri riskleri ve 2027 ile ötesine hazırlık konularıyla kapattı.

Katılımcılar, tedarik zinciri performansının ve zorluklarının nasıl izlenip çözümüne kadar takip edilmesi gerektiğini görüştü. Önerilen kanıt ve performans çerçevesi; NTDeliver, Joint Application Package metrikleri, ülke geri bildirimleri ve çalışma grubu çıktları dahil mevcut kaynaklardan bilgileri bir araya getirerek istisnaların, sorumlu sahiplerin, zamanlamanın ve gereken kararların görünürlüğünü iyileştirmeyi hedefliyor.

Tahminleme ve bağışçı ilaçlara yönelik uçtan uca sorumluluk merkez temalardı. Katılımcılar, ilaç ihtiyaçlarının uzun vadeli görünürlüğü ve tahminlemeden siparişe, dağıtımdan kullanıma kadar daha güçlü sorumluluğun önemini görüştü. İlaçların süresinin dolması, hesaplanmayan envanter, gümrük gecikmeleri ve düzenleyici engeller, gözden geçirilen sistematik riskler arasında yer aldı.

Komite ayrıca İHH faaliyetlerinin diğer sağlık kampanyalarıyla artan entegrasyonunu inceledi. Ülke deneyimleri; ilaçların, finansmanın, ulaşımın ve verinin programlar arasında koordine edilmesinde hem fırsatları hem de operasyonel karmaşıklıkları ortaya koydu.

2030’a yönelik görüşülen konular arasında ülkelerin ve ortakların, olası ilaç bağışları ve dışsal program finansmanındaki değişimlere nasıl hazırlanabileceği yer aldı. Görüşmelerde; tahminleme, finansman, satın alma, düzenleyici ve kalite gereksinimleri, yasal düzenlemeler ve savunuculuk konularının ayrı unsurlar olarak değil birlikte ele alınmasının önemini vurgulandı.

[who] tarafından aktarılan bilgilere göre 2026 toplantıları önemli ilerlemeyi öne çıkarırken, İHH ilaç tedik zinciri boyunca süreklilik gösteren koordinasyon ihtiyacını da hatırlattı. Ülke deneyimleri; gümrük işlemleri, ulusal SOP’lar ve ülke önderliğinde koordisyon gibi alanlarda ölçülebilir iyileşmeler ortaya koydu. Bu arada tüm üç toplantıda süren zorlukların; tahminleme, envanter görünürlüğü, ilaç kullanımı, sevkiyat zamanlaması ve sorumluluk konularında sürdüğü vurgulandı.

2030’a yaklaşırken WHO, ülkeler ve ortaklar ulusal sistemleri güçlendirmeye, tedarik zinciri boyunca görünürlük ve öngörülebilirliği artırmaya ve küresel sağlık ve finansman ortamındaki değişimlere hazırlanmaya devam edecek. İHH-SCF, SCTSM ve GCSC üzerinden süreklilik gösteren işbirliği; risklerin daha zamanında belirlenmesini, net sorumluluğu ve ihtiyaç sahiplerinin erişebileceği kalite güveli İHH ilaçlarına sürdürülebilir erişimi destekleyecek.