Annem kalp krizi geçirdi ama o kadar tuhaf belirtileri vardı ki, kadın-erkek farkı gerçekten bu kadar büyük mü?

Reis, senin anlattığın tabo gerçekten de en çok atlanan nokta, annenin sağlığına kavuşması dileğiyle. O ‘mide bulantısı gibi gelen’ ataklar kadınların çok büyük kısmını alandır, ben de hastanede bir sürü hasta gördüm bu yüzden.

İşin teknik özeti şu: Erkeklerdeki kalp krizinin çoğu koroner bir damarda ani tıkanıklık (plak patlaması + trombus) sonucu olur, bu da EKG’de net ST yükselmesiyle görünür ve klasik göğüs ağrıyı yapar. Kadınlarda ise taban daha çok mikrovasöz (ince damar) disfonksiyonu ve koroner spazm etrafında döner. Yani büyük damarlar tam tıkanmasın, ama o ince damar ağının kanlanması bozulur. Estrojen menopozdan önce koroner damarları bir nevi koruduğu için kadınlarda bu taban daha geç ortaya çıkar, menopozdan sonra koruyucu etki kaybolunca mikrovasöz sorunlar öne çıkar.

Belirtiler açısından bakarsak, erkeklerdeki baskılı göğüs ağrısı kadınlarda daha az çıkıyor yerine; çene, sırt, omuz, mide bulantısı, ani yorgunluk, soğuk ter ve nefessizlik daha sık öne çıkıyor. Bu yüzden tanılar ortalama daha geç konuyor ve bu da kalıcı hasar riskini artırıyor.

Pratikte yapmanız gereken şeyler:
– Kadınlarda ‘sadece yorgunluk/mide bulantısı’ bile üstünden birkaç saat geçmediyse, özellikle kalp hastası öyküsü veya hipertansiyon/diyabet varsa acile gidilmeli. Araçla bile olsa kendinizi taşımayın, ambulans en doğrusu.
– Aspirin için: eğer alerji yoksa ve kusma/karın ağrısı gibi üst sindirim kanama şüphesi yoksa 300 mg çiğnemek faydalı olabilir ama bunu da mümkünse hekim tavsiyesiyle, kendiniz kararıp büyük miktarda yapmayın.
– Acide 12’li EKG ve troponin çok kritik. EKG temiz olsa bile troponin tekrarlanmalı, çünkü mikrovasöz tabanda EKG normal çıkabiliyor. Annenize bu iki şeyi mutlaka takip etmelerini sorun.
– Uzun vade: Mikrovasöz taban yaşayan hastalarda kalp yetmezliği ve yorgunluk daha uzun süre klabiliyor. Bu yüzden disperziman ve statin tedavisi, kardiyak rehabilitasyon programına devam etmek erkeklerdekinden daha çok işe yarıyor. Rehabilitasyondan kaçınmayın, bu süreç kalıcı hasarın önüne geçmede çok önemli.

Kısacası senin annende yaşanan tanının geç kalması ne yazık ki çok yaygın bir durum, ama artık biliyoruz bu tabanı. Ailede kadın varsa, özellikle menopoz sonrası kadınlarda bu işaretleri ciddiye almak gerekiyor.