Alzheimer hastalığının beyinde ilk görülebilir plak oluşumundan en az yedi yıl öncesine kadar uzanan yapısal değişimler tespit edildi. Bu bulguyu, Norveç’in Oslo Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde görev yapan bilim insanları ortaya koydu ve çalışmalarını Nature Neuroscience dergisinde yayımladı. Araştırmaya göre, günümüzde Alzheimer görüntülemesinde altın standart kabul edilen amiloid-PET yöntemi, hastalığın en erken aşamasıyla ilişkili bazı beyin değişikliklerini yakalamakta yeterli hassasiyete sahip olmayabilir.
Erken Sinyal, Erken Tanı
Roe’nin açıklamalarına göre, araştırmacılar hastalığın belirtileri ortaya çıkmadan çok daha erken bir aşamada beyinde işleyen süreçlerin var olduğunu gösterdi. “Tarih boyunca beyin taramalarında tespit edilen en erken sinyali bulduk. Bu bulgu, hastalığın belirtiler ortaya çıkmadan önce takibini sağlayabilir ve daha erken tanı için katkı sağlayabilir” ifadelerini kullandı. Bu noktada Roe, çalışmaların yürütüldüğü dönemde Oslo Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde Beynin ve Zihnin Yaşlanma Değişim Merkezi’nin (LCBC) postdoktora araştırmacısıydı; bugün ise Cercare Medical firmasında Uluslararası Bilimsel Sorumluluktan sorumlu olarak görev yapıyor.
Yaklaşık 20 Yıllık Takip
Bu erken değişimleri ortaya çıkarmak için araştırmacılar, yaklaşık 20 yıl boyunca düzenli beyin taramaları (MR) yaptırılan sağlıklı bireyleri izledi. Uzun süreli görüntüleme verisi, plakların ilk kez ne zaman tespit edilebilir hale geldiğini ve hangi katılımcıların sonunda bu plaklara sahip olduğunu belirlemeyi mümkün kıldı. Ardından araştırmacılar, on yıl önce toplanan MR taramalarına geri döndü. Daha sonra plaka gösteren kişilerde görülen beyin yapısındaki değişimleri, plaka göstermeyen kişilerde görülen değişimlerle karşılaştırdı.
“Bu çalışmanın en çığır açıcı yanı, plaka birikiminin ilk belirtileri olarak kabul edilen bu aşamadan yıllar önce beyinde yapısal değişimler tespit etmemizdir.”
Oslo Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde profesör ve LCBC’nin başkanı Anders Martin Fjell
Fjell, çalışmanın katılımcılarının bilişsel açıdan iyi işlev görür yaşlı bireyler olduğunu vurguladı. “Burada dikkat çeken nokta, tarama ilk kez plakları ortaya koyan yılların öncesine kadar beyin yapısındaki değişimleri inceledik” dedi.
İki Olası Açıklama
Fjell, Alzheimer hastalığının tedavi edilmesi hâlâ son derece zor olduğunu belirtti. Bunun bir nedeni, hastalığın yaşlanmayla yakın bağda bulunması ve muhtemelen birden fazla biyolojik faktörün etkisi altındadır. “Bu bulgular, plaka birikiminin ilk tespit edilebilir belirtilerinden önce gerçekleşen beyin değişiklikleri olduğunu gösteriyor. Bu, hastalığın en erken aşaması olarak kabul edilir ve bilişsel belirtilerin ortaya çıkmasından yıllar önce meydana gelir” ifadelerini kullandı. Gözlemlenen durum için iki olası açıklama sundu: Ya plaka birikimine katkı sağlayan ya da bu birikimin sonucunda ortaya çıkan zararlı süreçler, plakların kendileri tarama ile henüz tespit edilemese bile beyinde zaten aktif olabilir; ya da amiloid plakların birikmeye başlamasından çok daha önce başka biyolojik süreçler beyinde değişimlere yol açıyor.
Gelecek Tedaviler İçin Önemli İpucu
Fjell’e göre ikinci olasılık, gelecekteki Alzheimer tedavilerinin geliştirilmesi açısından özellikle önemli olabilir. Eğer beyin değişiklikleri amiloid plak birikimiyle ayrı mekanizmalar üzerinden başlıyorsa, araştırmacıların amiloid plak birikimini hedefleyen tedavilerin yanı sıra diğer biyolojik süreçlere yönelik çalışmalarını sürdürmesi gerekebilir. “Eğer ikincisi doğruysa, amiloid plak birikimini hedefleyen süreçlerin ötesinde ilaç geliştirmeye devam etmenin önemli olduğunu gösteriyor. Ancak bu konuda daha fazla araştırma gerekiyor” dedi.
KLİNİK OKUR YORUMLARI (1)