Mississippi’deki Postdoc: Andrew Milner Böbrek Gelişimini Araştırıyor

The Scientist sitesinde yayımlanan habere göre, Mississippi Tıp Merkezi’nde doktora sonrası (postdoc) araştırmacı olarak çalışan Andrew Milner, böbrek gelişiminin genetiğini ve nephron (börek birimi) rezervini inceliyor. Sohbetinde çalışmalarının önemi ve araştırmasının neyi başarmayı umduğunu paylaşıyor.

Milner, her insanın böbreklerindeki filtre birimleri olan nephronları belirli bir sayıyla doğduğunu anlatıyor. Nephronlar doğumdan önce oluşuyor ve sonrasında yeni hiçbir tanesi meydana gelmiyor. Bu sayı bireyler arasında yaklaşık 10 kat değişiyor; eğer düşük uçtan başlarsanız, onlarca yıl sonra yüksek tansiyon ve böbrek hastalığına yakalanma olasılığınız artıyor.

Milner, bebeklerin yaklaşık binde birinin tek böbrekle doğduğunu, bunun da aynı sorunun (düşük nephron rezervi) uç bir versiyonu olduğunu belirtiyor. “Hangi genlerin bu sayıyı belirlediğini tam olarak bilmiyoruz” diyor. “Nerede etki ediyorlar? Ne zaman?”

Araştırmalarında, kendiliğinden tek böbrek geliştiren ırklaşmış (inbred) bir fare türüyle çalışıyor ve gelişimin nerede bozulduğunu, hangi genlerin sorumlu olduğunu anlamaya çalışıyor. Uzun vadeli hedefi, birinin börek hastalığı riskini zaten oluşmaya başladığında değil, doğumda tahmin edebilmek.

Böbrek araştırmalarına neyin çektiği sorusuna Milner, “Moleküler biyolog Michael Garrett bana daha önce kimseyinin tam olarak açıklayamadığı bir fare modeli verdi ve temelde ‘Git ve öğren’ dedi” diye yanıt veriyor. Zamanla börek ve omics teknolojilerine aşık olduğunu, gelecekte araştırmalarını sürdürebilmesi için hem laboratuvar (wet) hem de bilgisayar tabanlı (dry) teknikleri öğrendiğini ekliyor.

Araştırmasından beklemediği bir şey sorulduğunda ise genome her şeyi belirlemediğini söylüyor. Farelerin ırklaşmış olması, temelde klonları olmaları anlamına geliyor; yine de tek böbrekle doğan ve iki böbreklenen kardeş litterlar görüyorsunuz. Aynı genler, aynı anne, aynı kafes ama farklı sonuç. Bu kadar kontroller olsa bile, tek böbrek özelliğinin tamamlanamayan penetransında (incomplete penetrance) muhtemelen çevresel faktörlerin katkısı var.

Araştırmasının başarılı olması durumunda bilime veya topluma ne değiştirebileceği sorusuna Milner, kısa vadede börek hastalığı riskinde olabilecek kişiler için gerçek işaretler (markers) elde edeceklerini söylüyor. Bu da önleyici müdahaleye olanak tanıyor. Uzun vadedeki daha iddialı hedef ise nephron oluşumunu yeniden başlatmak.

“Genetik programı yeterince anlaraysak, bir hastanın kendi hücrelerini o kaybedilmiş kapasitenin bir kısmını yeniden inşa etmeye ikna etme konusunda gerçek bir şans var” diyor. Bir sonraki soruyu yanıtlamaktan en çok heyecan duydğu konunun ise yetişkin hücreleri tekrar fetal (bebek) börek hücresi gibi davranmaya ikna edip edememek ve ardından onları yaralı bir böreğe entegre etmek olup olmadığı.