NASA, gezegenlerin ve galaksilerin kökenlerini incelemek amacıyla, James Webb Uzay Teleskobu’ndan (JWST) daha derin kızılötesi uzayına bakabilen yeni bir teleskop konsepti olan PRIMA’nın (Astrofizik için Uzak Kızılötesi Görevi) geliştirilmesine devam edildiğini duyurdu. Görev, 2033’den önceki bir fırlatma için değerlendirme aşamasına geçerken, yöneticiler teleskobun fırlatma yolculuğuna çıkmasından önce ilerlemeyi gözden geçirecek; her şey planın gidişatında sürerse PRIMA en erken 2033’de beş yıllık bir görevi başlatması bekleniyor.
Yeni görevin hedefi, 2021’de fırlatılan ve daha ünlü olan JWST’den farklı bir dalga boyu setinde evreni incelemek için 1,8 metre çaplı bir teleskop kullanmak. Hubble ve diğer teleskopların da bazı kızılötesi dalga boylarını görebildiği, ancak JWST’nin özellikle kızılötrete odaklandığı belirtiliyor. PRIMA’nın görev odağı, ekzoplanetlerin kökeni, galaksilerin büyümesi ve kara deliklerin evrimi hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkarmak olacak.
Kızılötrete Sadece Uzak Kızılötrete Bakabiliyor
Johns Hopkins Üniversitesi’nde fizik ve astronomi alanında çalışan, gezegen sistemlerinin nasıl oluştuğunu araştıran bir akademisyen, görevin gezegen oluşumuyla ilgili temel bilimsel sorulara yanıt vermeye çalıştığını açıkladı. Akademisyene göre PRIMA, suyun gezegen oluşumunu yönlendirmedeki rolünü nicelikleştirmeyi, disklerdeki toplam gaz kütlelerini ve karbon ile oksijen bolluklarını belirleyerek ekzoplanetlerin nerede oluştuğunu ortaya koymayı hedefliyor.
Bu bilimsel soruları JWST ile aslında çözemiyoruz, çünkü gerekli spektral çizgiler yalnızca uzak kızılötrete — JWST’nin hassas olmadığı daha uzun dalga boylarına — yerleşik durumda.
Johns Hopkins Üniversitesi Fizik ve Astronomi Bölümü
Uluslararası Maryland Üniversitesi (UMD) ve Caltech, görevin geliştirilmesine katkıda bulunan kurumlar arasında yer alıyor. Maryland Üniversitesi’nde gözlemsel bir astronom olan ve PRIMA için galaksi evrimi araştırmalarını yürüten bir araştırmacı, henüz bilmediği şeylere duyduğu heyecanı dile getirdi. Bu araştırmacı, insanlığın bilgi birikimini ileri taşıyacak devasa bir araç haline gelecek bir enstrümanın parçası olmaktan mutlu olduğunu belirtti.
Özellikle PRIMA’nın galaksilerdeki güçlü moleküler akışların rolünü keşfetmemize ve anlamamıza nasıl katkı sağlayacağı, bu akışların kozmik zaman içinde yıldız oluşumunu ve galaksilerin merkezlerindeki süper kütleli kara deliklerin büyümesini nasıl şekillendirdiği beni çok heyecanlandırıyor.
Lee Armus, Caltech Araştırma Bilim İnsanı
Yeni Bir Uzay Aracı Sınıfının İlk Adı
PRIMA, NASA’nın “Probe Explorers” (Keşif Sondaları) olarak adlandırdığı yeni bir uzay aracı sınıfının ilk üyesi. Bu araçlar, bayrak gemisi düzeyindeki JWST tarzı görevlerle daha küçük ajans girişimleri arasında bir konumda yer almayı amaçlıyor. Keşif programı, 1958’de Explorer 1’in fırlatılmasıyla başlayan ve ardından 100’den fazla görevle devam eden on yılların ötesine uzanan bir programın bir parçası. NASA, bu görevin başarılı şekilde uçması halinde Jet Propulsion Laboratory’nin (JPL) yöneteceğini, görevin uluslararası ajansların katkılarıyla birlikte sayısız NASA merkezinden destek alacağını açıkladı.
Keşif sondaları, ulusal akademik kurulların bilimsel topluluk adına yayımladığı 2020 On Yıllık Araştırma Raporu’nun önerilerinden sonra hayata geçirildi. NASA, bu hafta PRIMA’yı seçmeden önce, Keşif Sondası görevleri için iki konsepti de her biri 5 milyon dolarlık bütçeyle finanse etmişti. Görevin maliyet tavanı, fırlatma ve diğer proje dışı giderler hariç 1,2 milyar dolar olarak belirlenmiş; karşılaştırma amacıyla JWST’nin 2021’deki fırlatımında 1 milyar dolarlık bir maliyetle hizmete girdiği hatırlanıyor.
NASA, Keşif Sondası görevleri için konsept çalışmalarının detaylı değerlendirmesinin ardından PRIMA’yı geliştirmek üzere seçti. Seçim, önerilerin On Yıllık Araştırma Raporu’nun tavsiyeleriyle bilimsel açıdan uyumunu, maliyet ve zaman çizelgesi açısından geliştirme planlarının uygulanabilirliğini ve gelecekteki büyük görevlerin geliştirilmesini destekleyebilecek teknolojilerin kullanımını göz önünde bulundurarak yapıldı.
NASA
Görev, Çarşamba günü (23 Eylül) açıklanan kararın ardından değerlendirilmeye başlandı. NASA, PRIMA’yı seçme kararını, konsept çalışmalarının bilimsel açıdan On Yıllık Araştırma Raporu’nun önerileriyle uyumunu, maliyet ve zaman çizelgesi açısından geliştirme planlarının uygulanabilirliğini ve gelecekteki büyük görevlerin geliştirilmesini destekleyebilecek teknolojilerin kullanımını göz önünde bulundurarak açıkladı.
[…] […]