Şeker Hastalığı Derneğine Karşı Boykot Başladı: 400 Uzman, Yönetimin Sorunlu İncelmesini Eleştiriyor

Şeker hastalığı alanında önde gelen araştırmacılar, klinik hekimler ve dernek yöneticileri, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Amerikan Şeker Hastalığı Derneği’nin (ADA) New Orleans’da düzenlenen Haziran 2026’daki yıllık bilimsel toplantısındaki olayların yönetimini eleştirerek derneğe yönelik kapsamlı bir boykota imza attı. Tarih 11 Eylül 2026 Cuma günü itibarıyla, boykota daha önceki başkanlar, ödül sahipleri, komite üyeleri, dergi editörleri ve hastalığı yaşayan kişiler dahil olmak üzere 400’den fazla kişi katıldı.

Kaynaklar, boykotun derneğin kendi iç araştırmasını gerçek anlamda bağımsız yürütmediği yönündeki şikayetlerle ve derneğin ilk açıklamasına itirazla şekillendiğini aktarırken, taraflar arasındaki tartışma derneğin New Orleans’daki toplantıda bir editoryal dağıtımı sırasında yaşanan olayın merkezinde yer alıyor. Beş araştırmacı, derneğin kendi dergisi Diabetes Care’da yayımlanan bir editoryali dağıttıktan sonra toplantıdan çıkarıldı.

Toplantıdan Çıkarılan Beş Araştırmacı

Uygulanan tartışmanın odak noktası, ADA Bilimsel Oturumları’nda 5 Haziran 2026’da yaşanan olaya dayanıyor. Beş araştırmacı — Steven Kahn, Maureen Gannon, Aaron Kelly, Justin Ryder ve Desmond Schatz — toplantıdan çıkarılırken, ellerinde Diabetes Care dergisinde yayımlanan bir editoryalin kopyaları bulunuyordu. Bu editoryal, Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne (NIH) sağlanan fonları eleştirerek, yazarların hükümetin tıbbi araştırmaya müdahalesi olarak nitelendirdiği müdahaleye yöneldi.

Olayın ardından ADA Genel Müdürü Charles Henderson, etkilenen beş araştırmacının adına özür dilemesini ve bağımsız bir inceleme yapılacağını duyurdu. Ancak bu incelemenin sonuçları, taraflar arasında giderek büyüyen bir anlaşmazlığın ana kaynağı haline geldi. 11 Eylül 2026 Cuma günü itibarıyla, boykota 400’den fazla kişi imza atmıştı; bu kişiler arasında eski ADA başkanları, ödül sahipleri, komite üyeleri, dergi editörleri ve şeker hastalığından etkilenen insanlar yer alıyordu.

İncelemenin Tartışmalı Sonuçları

1 Eylül 2026’da ADA, Araştırma ve Yönetişim Komitesi’nin (AGC) beş katılımcının toplantıyı bozan davranışları ve derneğin katılımcı etik kurallarını ihlal etmeleri nedeniyle çıkarıldığını açıkladı. Dernek, dağıttıkları materyalin içeriğinin çıkarılmalarının gerekçesiyle alakasız olduğunu belirtti. ADA ayrıca, incelemenin güvenlik personelinin uygun şekilde davrandığını bulduğunu ifade etti; araştırmacılar New Orleans Polis Departmanı üniforması giyen kişiler tarafından çıkarılmış olsa da, derneğin bu kişileri polis olarak çağırmadığı, yalnızca sözleşmeli güvenlik personeli olarak işe aldıkları vurgulandı.

Rapor, olayın öncesinde ve sırasında yaşanan “iletişim eksikliklerini” kabul ederken, çalışanlar ve gönüllüler için ek eğitim, iletişim iyileştirmeleri ve büyük toplantıları yöneten politikaları gözden geçirme gibi önlemler önerdi. Bu sonuçlar, boykota katılan üyelerin memnuniyetini sağlamadı. Eleştirmenler, incelemenin ADA komitesi tarafından değil, dış bir kuruluş tarafından yürütülmediği gerekçesiyle yeterince bağımsız olmadığını savunuyor.

İkinci Açıklama ve Dergi Krizi

Tartışma, ADA’nın 6 Eylül 2026’da yayımladığı ikinci açıklamasıyla tırmanışa geçti. Dernek, 1 Eylül’de açıklanan ilk bulguların araştırmanın “tam genişliğini ve derinliğini” göz önüne almadığını ve ek bilgilerle bazı erken sonuçların netleştirilebileceğini veya düzeltilebileceğini belirtti. Son raporu, gelecekteki haftalarda ADA yönetim kuruluna sunulması bekleniyor.

Kriz, Diabetes Care dergisinin editöryal yönetiminin boykota katılmasıyla dernekle birlikte yeni bir boyut kazandı. Diabetes Care’nin baş editörü Steven Kahn, derginin editöryal yönetiminin boykota imza attığını söyledi. Kahn’ın 10 Eylül 2026’daki açıklamasında, tartışma çözülene kadar editöryal görevlerini yerine getirmeyeceklerini ve derginin yeni gönderileri kabul etmeyeceğini belirtti. Kahn’ın daha önce, derginin editörlerinin yazarları bilgilendiren bir bildirinin yayımladığını, ancak derneğin bu bildirinin gönderi sayfasından kaldırıldığını ifade etmişti.

ADA, bu durumu reddederek derginin gönderileri kabul dahil olmak üzere düzenli yayımlama süreçlerini sürdürdüğünü belirtti. Kahn’ın dergisini yayınlamak için sık sık kullanan araştırmacılar üzerindeki olası etkiler, liderlik ile şeker araştırma topluluğunun üyeleri arasındaki zaten ciddi çatışmaya bir katman daha ekledi.

Boykotun Amacı ve Olası Sonuçlar

Boykota destek verenler, ADA’nın görevini zayıflatmak yerine, bu görevi korumak için gerekli olduklarını düşündikleri değişiklikleri zorlamak amacıyla hareket ettiklerini söyledi. Organizatörlerin mektubunda, şeker hastalığından etkilenen insanların hayatlarını iyileştirmeyi amaçlayan derneğin açıkladığı misyonuna bağlı kaldıklarını, ancak katılımlarını sürdürmeden önce anlamlı bir yapısal reform gerektiğini vurguladılar. ADA ise son bulguları ve yönetim kurulundan gelecek önerileri beklerken misyonuna odaklı kaldığını belirtti.

“Amerikan Şeker Hastalığı Derneği, diyabeti sona erdirmeye çalışan ve insanların sağlıklı bir yaşam sürmesini destekleyen ülkenin önde gelen gönüllü sağlık kuruluşudur,” derneğin bir sözcüsü yaptığı açıklamada, “inceleme sürerken, milyonlarca bizi bu misyonu yerine getirmeye sayan insanlara hizmet etmeye odaklı kaldık.” Derneğin sözcüsünün açıklamaya katılımcılar tarafından yorumlanması gerekirken, dernek bu açıklamayı resmi olarak onaylamıştır.

Boykota destekçiler, boykotun talepleri karşılanana kadar sürmeye devam edeceğini belirtti. Katılımcılar, ADA liderliği veya yönetim kurulunun yönettiği toplantılara, araştırmanın yönetilmesine yönelik faaliyetlere, ADA etkinliklerinde konuşmacı olmaya, burs incelemelerine, makale gönderilerine, dergi yönetimine ve konum beyanlarına katkıda bulunmaya dair geniş bir yelpazede ADA ilişkili faaliyetleri askıya aldıklarını sözlerine ekledi.

Boykot, ayrıca ADA’nın dergi sisteminden üst düzey figürlerden destek buldu. Kahn, derginin editöryal yönetiminin boykota katıldığını söyledi. Boykota destekçiler, talepleri yerine getirilmezse, şeker hastalığı, endokrinoloji, obezite ve metabolizma odaklı mevcut veya yeni kurulan profesyonel kuruluşlarla hizalanabileceklerini belirtti. Boykotun organizatörleri, amaçlarının ADA’nın misyonunu zayıflatmak değil, bu misyonu korumak için gerekli olduklarını düşündükleri değişiklikleri zorlamak olduğunu vurguladı.

Boykota yol açan tartışmanın ardında, ADA’ya yönelik aylar süren eleştiriler yer alıyor. Kaynaklar, derneğin Haziran olayının yönetimini kınayan bir Change.org kampanyasına 8.000’den fazla kişinin imza attığını aktarırken, boykotun odağı artık yalnızca tek bir konferansın olayları değil, derneğin nasıl yönetildiğine ve liderliğinin bilim insanlarını, sağlık çalışanlarını ve şeker hastalığı yaşayanları kapsayan topluluğunu ne kadar etkili bir şekilde temsil ettiğine dair daha geniş bir sorgulamaya dönüştü.