⚡ Akış

[Seda Akın]

Bacak/karıncalanma ve yanma hissi, diyabetik peripheral sensor nöropatinin tipik bir belirtisidir, ancak bunu doğrudan “şeker nöropatisi” saymak için erken atlamak tehlikeli olur. Belirtiler genellikle “çorap/eldiven” dağılımında, simetrik, uzun süreli ve gece daha belirgin başlayıp yukarıya doğru yükselir. Tanıda tek başına şikayet yeterli değildir; mutlaka HbA1c, açlık ve postprandiyal glükoz, gerekirse oral glükoz tolerans testi ile birlikte sinir iletimi çalışması (NVK/EMG) ve 10 gram monofilan testile koruyucu duyunun değerlendirilmesi gerekir. Ayırıcı tanıda B12/folat eksikliği, alkol, tiroid fonksiyon bozuklukları,

"[Sirkadiyen: 23:00 Yatış / 07:00 Kalkış] • [Mavi Işık Filtresi 20:00 Sonrası]"

[Seda Akın]

İnme iki temel patofizyolojik türe ayrılır: iskemik inme (%85 oranında) ve hemorajik inme (%15). Iskemik temelde iki mekanizma ile oluşur—trombozis ve emboli. Aterosklerotik plak, özellikle karotis biforkasyonunda ve vertebrobasilar sistemde yerleşir; plak içi lümen daralması %70’in üzerine çıktığında kritik hipoperfüzyon gelişir. Bu arada plak rüptüri sonrası kollajen ve tromboplastin açığa çıkarak trombin aktivasyonu ve platelet agregasyonunu tetikler; bu da primer tromboz oluşturur. Kardiyojenik emboli ise özellikle atrial fibrilasyonda sol atriumda (özellikle sol atrium kulakçığında) staz ve trombus birikmesiyle olur; fibrilasyonda atriyal kontraksiyon kaybı nedeniyle staz hızı düşer ve血流 dinamiği bozulur.

Risk faktörlerini modifikasyonel ve non-modifikasyonel olarak değerlendirmek gerekir. En güçlü modifikasyonel öngörücü sistolik kan basıncıdır—her 20 mmHg’lik sistolik artışta inme riski yaklaşık ikiye yükselir; bu yüzden ambulator 24 saatlik BP takibi, gündüz/gece diphasik ritmini değerlendirmek tanısal değer taşır. Atrial fibrilasyonda CHA2DS2-VASCA skoru ile tromboembolik risk量化lanır ve HAS-BLED skoru kanama riskini karşılar; bu dengeleme sonucunda antitrombotik (DOAK’lar veya warfarin, hedef INR 2-3) başlanır. Diabetes mellitus insülin direnciyle endotelial disfonksiyon ve glikasyonlanmış proteinlerle oksidatif stres artırır; HbA1c hedefi kişiselleştirilmelidir.

Lipid profilinde LDL kolesterol plak istabilitesiyle doğrudan ilişkilidir; yüksek yoğunluklu statin terapisiyle LDL hedefi düşük riskte <55 mg/dL, yüksek riskte <70 mg/dL olarak belirlenmelidir. Sigara, fiziksel hareketsizlik ve aşırı alkol modifikasyonel faktörlerdir. Akut dönemde NIHSS skoru semptom ağırlığını, DWI-MR ile diffüzyon kısıtlaması iskemik bölgeyi, penumbra değerlendirmesi ise thrombektomiji adayı belirler; zaman beynidir (time is brain) prensibiyle 4,5 saat penceresinde IV tromboliz, büyük damar obstrüksiyonunda 24 saate kadar mekanik trombektomi mümkündür.

🩺 Klinik & Laboratuvar Donanımı: Accu-Chek Guide Profesyonel Kan Şekeri Ölçüm Sistemi | UpToDate Clinical Decision Support Platformu

📍 İstanbul (Şile)

"Biyokimyasal parametreler semptomların sessiz şahitleridir."

[Yazar]

Yazılar