Uzun COVID Hastalarında Otonom Sinir Sistemi Değerlendirmesi İçin Uzman Çağrısı: POTS Tanısı İçin Basit Durma Testi Devreye

Avustralya’da yürütülen küçük ölçekli bir çalışmada uzun COVID tanısı alan hastaların yaklaşık altıda biri enfeksiyon sonrası işine dönemedi; bu bulgu, Journal of the American Heart Association dergisinde yayımlandı. Çalışmanın baş yazarı Marie-Claire Seeley, Adelaide Üniversitesi kıdemli araştırmacısı ve Avustralya POTS Vakfı yönetici direktörü olarak, uzun COVID hastalarının otonom sinir sistemi değerlendirmesine alınmasının neden kritik olduğunu ve durma testiyle POTS tanısının nasıl konulabileceğini açıkladı. Seeley, ilaç değerlendirmesi ve bulunan inflamatör bulguların gelecekteki tedavi yaklaşımları açısından ne ifade edebileceğini de Pharmacy Times’a verdiği röportajde değerlendirdi.

Kaynak araştırmaya göre, sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında uzun COVID’li hastalar ile postural ortostatik tasicardi sendromu (POTS) hastaları daha fazla yorguluk, ortostatik dayanaksızlık ve otonom semptom yükü ile sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin düşüklüğünü bildirdi. Araştırmacılar, bu iki durum arasında belirgin örtüşme tespit etti. Aktif durma testinde uzun COVID’li katılımcılarda kalp atım hızı ortanca 34,6 atım/dakika artarken, POTS hastalarında bu artış 46,3 atım/dakika oldu; kontrol grubunda ise artış 12,7 atım/dakika düzeyinde kaldı. Çalışma, ayrıca inflamatör belirteçler alanında grup düzeyinde farklar saptadı: POTS hastalarında daha düşük IL-2 ve daha yüksek IL-8 düzeyleri gözlemlendi, ancak bu ölçümler bireysel hastalarda POTS tanısını güvenilir biçimde öngöremezdi.

Ne Zaman POTS İçin Değerlendirme Yapılmalı?

Röportajda, POTS tanısı için değerlendirmeyi hangi belirtilerin tetiklemesi gerektiği ve durma testinin ne kadar basit olduğu soruldu. Seeley, önemli ipucunun ortostatik desen olduğunu vurguladı: Kalbin çarpması ve durunca şiddetlenip yatınca azalan diğer belirtiler. Uzun COVID’li bir bireyde bu desen görüldüğünde, resmi POTS değerlendirmesinin yapılması gerektiğini belirten Seeley, aktif durma testinin nispeten basit olduğunu anlattı.

Önemli ipucu ortostatik desendir: Kalbin çarpması ve durunca şiddetlenip yatınca azalan diğer belirtiler. Uzun COVID’li bir bireyde bu desen, resmi POTS değerlendirmesini tetiklemelidir. Aktif durma testi nispeten basittir. Kalp atım hızı ve tansiyon, yatarak dinlendikten sonra ve 10 dakikalık durma sırasında belirli aralıklarla ölçülür. Yetişkinde en az 30 atım/dakika süren bir kalp atım hızı artışı şüphe uyandırır; ancak sonucun semptomlar, tansiyon ve diğer olası nedenlerle birlikte klinik olarak yorumlanması gerekir. Çalışmamızda uzun COVID’li katılımcıların 62,5’i POTS kriterlerini karşılıyordu.

Marie-Claire Seeley, RN, MNurs, PhD — Adelaide Üniversitesi kıdemli araştırmacısı ve Avustralya POTS Vakfı yönetici direktörü

İlaç Değerlendirmesinde Eczacıların Dikkat Etmesi Gerekenler

İkinci soruda eczacıların ilaç değerlendirmesi sırasında nelere dikkat etmesi gerektiği soruldu. Seeley, etiket dışı (off-label) kullanımın POTS yönetiminde önemli bir bileşen olabileceğini, ancak başka hastalıklar için reçete edilen ilaçların da ortostatik belirtileri kötüleştirmeye katkıda thểbileceğini belirtti. Örneğin, daha önce yüksek tansiyon için tedavi edilen bir hastanın COVID-19 sonrası otonom bozukluk geliştirip mevcut tedavi rejiminin artık durma dayanıklılığını etkileyebileceini vurguladı.

Eczacıların bu değişikliği tanıma, belirtilerin zamanlamasını kaydetme ve ilaç öyküsünü reçete yazan hekime aktarma konusunda uygun konumda olduğunu ifade eden Seeley, yatarak ve durarak ölçülen kalp atım hızı ile tansiyon değerlendirmesinin hekimin doz ayarlaması veya ilaç bırakılması (deprescribing) kararı vermesine yardımcı olabileceğini söyledi. Bu tür kararların, tedavinin ilk gerekçesi ve hastanın güncel klinik tablosu dikkate alınarak verilmesi gerektiğini ekledi.

Inflamatör Bulgular Gelecekteki Tedaviyi Nasıl Etkileyebilir?

Son soruda, inflamatör bulguların gelecekteki tedavi açısından ne ifade edebileceği soruldu. Seeley, bulgularının uzun COVID ve POTS gibi virüs sonrası sendromlarda bağışıklık ve inflamatör mekanizmaları araştıran artan araştırma birikimine katkı sağladığını kaydetti. Diğer çalışmalar ve klinik deneylerin de bu yolları incelediğini belirten Seeley, inflamatör sürecin kan damarı işlevini, genişlemeyi dahil etkileyebileceğini ve bazı hastalarda ortostatik belirtilere katkıda bulunabileceğini anlattı.

POTS’un muhtemelen birden fazla mekanizmayı içerdiği, hastalar arasında farklılık gösterebileceği düşünülüyor. Hangi inflamatör değişikliğin belirtileri sürüklediğini, hangilerinin hastalığın sonucu olduğunu ya da hangi hastanın belirli bir yolu hedefleyen bir tedaviden faydalanabileceğini henüz bilmiyoruz. Çalışmamız grup düzeyinde farklar buldu, ancak bu belirteçler POTS’lı bireyleri güvenilir biçimde belirlemedi.

Marie-Claire Seeley, RN, MNurs, PhD

Seeley, bu arada uzun COVID ve POTS’ta ortaya çıkan yeni alerji benzeri belirtilerin kendi değerlendirmesi ve yönetimi gerektirdiğini, tedavi eden hekimin bu belirtiler için H1 antihistamin veya uygun durumlarda H2 blokörü gerekip gerekmediğini değerlendirebileceğini belirtti. Çalışmanın bu tedavileri sınamadığını, dolayısıyla POTS’un kendisini iyileştirip iyileştirmediği konusunda bir şey söyleyemediğini ekledi.

Araştırma, Journal of the American Heart Association dergisinde yayımlandı ve bu bulgular, uzun COVID hastalarının otonom sinir sistemi sağlığının yeterince değerlendirilememesi sorunu üzerine dikkat çekiyor. Uzmanlar, eczacılar ve hekimlerin işbirliğiyle ilaç yönetimi ve semptom takiminin iyileştirilmesinin, hastaların işine ve günlük yaşamına dönme olasılığını artırabileceğini vurguluyor.