Yeni bir araştırma, bir eylemin yasal olup olmadığı bilgisinin, insanların o eylemi ne kadar ahlaki olarak yanlış gördüğünü ve bu eylemi yapan kişinin ahlaki karakterini nasıl değerlendirdiğini önemli ölçüde etkileyebileceğini ortaya koydu. Araştırma, Journal of Experimental Social Psychology dergisinde yayınlandı.
Yasal düzenlemelerin genellikle toplumun ahlaki değerlerini yansıttığı kabul edilir. Ancak, araştırmacılar, yasanın kendisinin bile insanların ahlaki yargılarını şekillendirebileceğini gösterdiler. Mane Kara-Yakoubian ve çalışma arkadaşları, dört ayrı deneyde, bir eylemin yasal statüsünün, insanların o eylemi nasıl değerlendirdiğini etkileyip etkilemediğini incelediler.
Araştırmaya katılan 1053 kişiye, ulusal bayrağı yakmak, ırkçı hakaret kullanmak veya alışveriş sepetini terk etmek gibi çeşitli davranışları içeren senaryolar sunuldu. Katılımcılardan, her bir davranışın ne kadar ahlaki olarak yanlış olduğuna ve bu davranışı yapan kişinin ahlaki karakterine ilişkin değerlendirmelerini yapmaları istendi. Bazı durumlarda, aynı davranışlar “yasal” veya “yasal değil” olarak tanımlandı.
Sonuçlar, eylemin yasal olup olmadığı bilgisinin, katılımcıların ahlaki yargılarında tutarlı bir etkiye sahip olduğunu gösterdi. Katılımcılar, aynı davranışları daha sert şekilde eleştirdiler ve bu davranışları yapan kişilerin ahlaki karakterini daha olumsuz değerlendirdiler, eğer o davranış “yasal değil” olarak tanımlanmışsa.
Bu etkinin, yasanın ihlalinin kasıtlı olup olmadığına, yasanın demokratik mi yoksa otoriter bir hükümet tarafından mı konulduğuna veya yerel halkın davranışı sosyal olarak kabul edilebilir bulup bulmadığına bağlı olmadığını araştırmacılar vurguladılar. Ancak, yasanın ve sosyal normların aynı yöne işaret ettiği durumlarda etkinin daha belirgin olduğu gözlemlendi.
Araştırmanın sonuçları, yasaların sadece davranışları düzenlemek veya mevcut ahlaki değerleri yansıtmakla kalmayıp, aynı zamanda insanların ahlaki değerlendirmelerini şekillendiren önemli bir faktör olabileceğini gösteriyor. Bu bulgular, hukuk sistemlerinin ve sosyal normların karmaşık etkileşimini anlamak için önemli çıkarımlar sunuyor.
Araştırma, ” Between law and conscience: Act legality shapes moral evaluation, ” başlıklı makalede detaylı olarak açıklanmıştır ve Mane Kara-Yakoubian, Jonathan A. Fugelsang ve Alexander C. Walker tarafından yazılmıştır.
