İnsanlar iki uzun süreli romantik ortaklığı aynı anda hayal ettiklerinde, çoğu zaman benzer ve dengeli özelliklere sahip iki kişi hayal ederler. Ancak, araştırmaya göre, monogam erkeklerin genellikle bir partnerde fiziksel çekiciliğe ve cinsel yeteneğe daha fazla önem verme eğilimi vardır. Bu bulgular, insanların çoklu ortaklı ilişkilerdeki tercihleri nasıl şekillendiğini anlamak için önemli ipuçları sunmaktadır. Araştırma, ”
Journal of Social and Personal Relationships
” dergisinde yayınlanmıştır.
İnsanların romantik ilişki tercihlerine yönelik araştırmalar genellikle monogami (iki kişi arasındaki özel ilişki) üzerine odaklanmıştır. Bu bağlamda, araştırmacılar bireylerin tek bir uzun süreli ortakta nasıl özelliklere öncelik verdiğini detaylı olarak ortaya koymuştur. Ancak, consensüel çoklu ilişkiler ve eş zamanlı ortaklıklar insan tarihinin her döneminde ve farklı kültürlerde var olmuştur. Bu durum, araştırmacıları insan psikolojisinin çoklu ortaklık durumlarında farklı tercihler oluşturup oluşturmadığını sorgulamalarına yol açmıştır.
Kaliforniya Üniversitesi, Santa Barbara’daki araştırmacı Ashley J. Coventry ve ekibi, insanların birden fazla ortaklı ilişkilerde aynı özellikleri arayıp aramadıklarını veya farklı özelliklere sahip kişileri tercih edip etmediklerini belirlemek için bir proje başlattı. Araştırma ekibi, belirli özelliklerin maliyetlerinin ve faydalarının, bir kişinin kaç tane ortağı olduğuna bağlı olarak değişebileceğini varsaydı. Örneğin, tek bir zengin ortak teorik olarak tüm ailenin finansal ihtiyaçlarını karşılayabilir, bu da bir kişinin ikinci bir partnerde yüksek finansal beklentilere sahip olma ihtiyacını azaltabilir.
İlk araştırmada, öncelikle monogam olan 267 kişiden oluşan bir grup katılımcı kullanıldı. Katılımcılar, belirli özelliklere (hırs, fiziksel çekicilik, zeka ve nezaket gibi) farklı puanlar vererek iki hayali uzun süreli ortak için bütçe tahsis etmeleri gereken bir görevle karşılaştılar. Bu yöntem, özellikler arasında yapay bir kıtlık yaratarak katılımcıların tercihlerini ortaya çıkarmayı amaçlıyordu. Araştırmacılar daha sonra, istatistiksel bir teknik olan kümeleme analizi kullanarak, katılımcıların dağıttığı puanlara göre hayali ortakları gruplandırdı.
Analiz sonucunda iki ana ideal partner kategorisi ortaya çıktı: “dengeli” ve “iyi yataktan çıkan ve çekici”. Katılımcıların yaklaşık üçte ikisi bu iki türden birini tercih ederken, geri kalanı her ortak için farklı özellikler belirledi. Bu grupta, erkeklerin kadınlara göre çok daha yüksek oranda en az bir partnerin fiziksel çekiciliğe ve cinsel yeteneğe odaklanmasını istediği görüldü.
Bu eğilimleri doğrulamak için araştırmacılar, benzer yöntemleri kullanan ancak kaynakların nasıl bölüneceğine dair sorular eklenen ikinci bir çalışma daha gerçekleştirdi. Bu çalışma, katılımcıların finansal kaynakları, zamanlarını ve duygusal bağlarını iki hayali ilişki arasında nasıl dağıtmayı planladıklarını anlamayı amaçlıyordu.
İkinci çalışmanın sonuçları ilk çalışmayla aynıydı; çoğu yine dengeli iki partner türünü tercih etti. Farklı türde ortaklar isteyenler arasında, erkeklerin kadınlara göre daha yüksek oranda bir partnerin dengeli ve diğerinin ise sadece fiziksel ve cinsel özelliklere odaklanmasını istediği görüldü. Kaynak dağıtımıyla ilgili sorular, farklı türde ortaklar seçen kişilerin genellikle dengeli partnere daha fazla zaman, para ve duygusal enerji ayırmayı planladığını gösterdi.
Üçüncü bir çalışmada, araştırmacılar kendilerini poliamorik olarak tanımlayan 169 kişiyle görüştü. Poliamori, tüm tarafların bilgisi dahilinde birden fazla romantik ortaklığın aynı anda sürdürüldüğü bir ilişki biçimidir. Bu katılımcılara da benzer bütçe tahsis etme ve kaynak dağıtım görevleri verildi. Amaç, monogam kişilerde görülen eğilimlerin poliamorik kişilerde de geçerli olup olmadığını anlamaktı.
Bu gruptaki kümeleme analizi biraz farklı kategoriler ortaya çıkardı. “Dengeli” partner türü hala en yaygın olanıydı, ancak ikinci kategori nezaket ve cinsel yetenek üzerine odaklanmıştı. Monogam gruplarda olduğu gibi, poliamorik kişilerin yaklaşık üçte ikisi de iki benzer türden birini tercih etti. Ancak, monogam gruplardan farklı olarak, poliamorik erkekler ve kadınlar arasında partner tercihlerinde istatistiksel bir fark bulunmadı.
Poliamorik gruptaki hem erkekler hem de kadınlar genellikle iki aynı türden ortak seçti. Farklı türde ortaklar seçenler yine kaynakları eşitsiz dağıtmayı planladıklarını belirtti, ancak poliamorik grup genellikle her iki partnere daha eşit bir yatırım yapmayı amaçladı. Monogam örneklemde görülen cinsiyet temelli farklılıklar, poliamorik kişiler arasında görülmedi.
Araştırmacılar, çalışmanın bazı sınırlamalarına dikkat çekti. İstatistiksel kümeler, belirli bir görevdeki genel eğilimleri temsil ederken, gerçek hayattaki insan kategorilerini tam olarak yansıtmayabilir. Ayrıca, katılımcıların doğal olarak ortaya çıkabilecek ilişki tercihlerini etkileyebilecek yapay bir kaynak kıtlığı yaratılmıştır. Çalışmaya dahil edilen poliamorik kişilerin sayısı planlandığından daha azdı, bu da küçük davranışsal örüntüleri tespit etme yeteneğini sınırlayabilir. Ayrıca, araştırmada katılımcıların belirli ilişki yapılarına (örneğin, hiyerarşik veya hiyerarşisiz) sahip olup olmadığına dair bilgi toplanmamıştır.
Araştırmacılar ayrıca, monogam katılımcıların iki ortak hayal ederken bilinçli olarak birincil ve ikincil ilişki dinamiği oluşturmuş olabileceğine dikkat çekti. Bu durum, her ortağa farklı özellikler atama eğilimini artırabilir. Ayrıca, çalışma sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan kişileri içeriyordu. Gelecekteki çalışmalar, farklı kültürel bağlamlarda farklı türdeki çoklu ilişkilerin bu tercihleri nasıl etkilediğini araştırabilir. Araştırmacılar ayrıca, analizde yer almayan ancak önemli olabilecek poliamorik erkek ve kadınların yanı sıra, cinsiyet kategorileri arasında eşitlik sağlamak amacıyla kullanılan ikili olmayan bireylerin de dahil edilmesinin faydalı olacağını belirtmiştir.
Çalışma, “
,” Ashley J. Coventry, Benjamin Gelbart, Kathryn V. Walter, Tamsin German ve Daniel Conroy-Beam tarafından yazılmıştır.
