Günde 4 ila 6 Porsiyon Tam Buğdaylı Gıda Kalp Sağlığını İyileştirebilir: Yeni Araştırma

İran’ın Tabriz Tıp Bilimleri Üniversitesi’nden Dr. Helda Tutunchi’nin liderliğinde yürütülen ve 15 Eylül’de Avrupa Kalp Dergisi’nde yayımlanan kapsamlı bir sistematik derleme ve meta-analiz, günde dört ila altı porsiyon tam buğdaylı gıda tüketiminin kalp-damar hastalığının birkaç temel risk faktörünü iyileştirebileceğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, tam buğdaylı gıdaların daha yüksek olduğu diyetlerin vücut ağırlığı, kan basıncı, kolesterol ve kan şekerinde olumlu değişimlerle eşleştiğini buldu. Bu tür değişikliklerin bir araya gelmesi, uzun vadede kalp hastalığı riskini düşürmede katkı sağlayabilir.

Kaç Gram Tam Buğdaylı Gıda Yetiyor?

Tutunchi, “Popülasyon çalışmalarında daha yüksek tam buğdaylı gıda alımının uzun süredir daha iyi kalp sağlığıyla ilişkilendirilse de klinik denemeler karışık sonuçlar vermiştir. Bu durum, pratikte önemli bir soruyu yanıtsız bırakmıştır: İnsanların kardiyovasküler sağlığı anlamlı biçimde iyileştirmek için ne kadar tam buğdaylı gıda tüketmesi gerektiği nedir? Bu soruya cevap vermek amacıyla, mevcut tüm rastgele kontrollü denemeleri sistematik biçimde bir araya getirip analiz ettik ve en büyük faydalarla ilişkilendirilen tam buğdaylı gıda miktarını belirledik.”

Analiz, Asya, Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Avustralya ve Brezilya’daki denemelerden toplanan 6.500’den fazla katılımcıyı kapsadı. Daha çok tam buğdaylı gıda tüketen kişilerde vücut ağırlığının daha düşük, bel çevresinin daha küçük ve kan basıncının azaldığı görüldü.

Daha yüksek alımın toplam kolesterol ve ‘kötü’ kolesterol olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeylerinde düşüşle, ayrıca kandaki trigliserit, glikoz ve interlökin-6 (yangı işareti) düzeylerinde azalma ile ilişkilendirildiği belirlendi.

Faydaların günde 30 ila 40 gram tam buğdaylı gıda tüketen kişiler arasında bile ortaya çıktığı, ancak en güçlü etkilerin genellikle günde 60 ila 100 gram düzeyinde gözlemlendiği vurgulandı. Bu miktar, pratikte yaklaşık dört ila altı porsiyon tam buğdaylı gıdaya denk gelir; örneğin bir kase yulaf ezmesi, tam buğday ekmeğiyle yapılmış bir sandviç ve bir porsiyon pirinç tanesi içerebilir.

Birden Fazla Kalp Risk Faktöründe Fayda

Tutunchi, “Bu, tam buğdaylı gıda alımı ve kardiyovasküler risk faktörleri konusunda rastgele kontrollü denemeler üzerine yapılmış en büyük ve kapsamlı meta-analizdir. Önceki derlemelerden farklı olarak, insanların en büyük faydaları elde etmek için ne kadar tam buğdaylı gıda tüketmesi gerektiğine odaklandık. Ayrıca kanıtın güvenirliğini değerlendirdik ve vücut ağırlığı, bel çevresi ve toplam kolesterol dahil birkaç sonuçta yüksek güvenirliğe sahip kanıtlar bulduk.”

“Ancak dahil ettiğimiz denemelerin çoğu nispeten kısa sürdü; ortalama süre yaklaşık sekiz haftaydı. Bu nedenle bu faydaların uzun vadede sürdürülebilir olup olmadığını belirleyemiyoruz. Ayrıca günde 140 gramın üzerinde oldukça yüksek tam buğdaylı gıda alımlarını değerlendiren nispeten az çalışma bulundu, dolayısıyla bu düzeylerdeki etkiler hâlâ belirsiz.”

Araştırmacılar, klinik denemelerin esas olarak kalp-damar risk faktörlerini ölçtüğini ama gerçek kalp krizi, inme veya başka kardiyovasküler olayları doğrudan değerlendirmediklerini uyardı. Denemelerin çoğunun kısa sürmesi nedeniyle, gözlemlenen iyileşmelerin sürüp sürmediğinin ve nihayetinde daha az kalp-damar hastalığı vakasına dönüştüğünün belirlenmesi için ek uzun vadeli çalışmaların gerekli olduğu belirtildi.

Tutunchi, “Bulgularımız, kardiyovasküler risk faktörlerinde anlamlı iyileşme elde etmek için gereken tam buğdaylı gıda miktarına dair pratik bir gösterge sunmaktadır. Tam buğdaylı gıda alımını artırmak, diğer yaşam tarzı ve tıbbi müdahaleleri tamamlayabilecek nispeten basit, ulaşılabilir ve uygun maliyetli bir diyet stratejisidir.”

“Faydaların çoğunun günde yaklaşık 60 ila 100 gram tam buğdaylı gıda düzeyinde ortaya çıktığını gördük; bu da mevcut diyet önerilerinin üst sınırına yakındır. Bu bulgular mevcut kılavuzlara köklü değişiklikler gerektirmeyebilir, ancak insanların tam buğdaylı gıda alımlarını artırıp mevcut hedeflerin üst kısmına yaklaşmalarını destekleyen kamu sağlığı stratejilerini güçlendirir.”

Tam Buğdaylı Gıdaları Ne Farklı Kılıyor?

Danish Cancer Institute, Kopenhag’dan Dr. Cecilie Kyrø ve meslektaşları, aynı sayıda yayımlanan bir editoryalde tam buğdaylı gıdaların neden farklı olduğunu açıkladı. Yazarlar, yarı işlenmiş tam buğdaylı gıda ile rafine tahıl gıdaları değiştirmenin vücut ağırlığında, bel çevresinde ve kan lipitlerinde küçük ama anlamlı iyileşmeler sağlayabileceğini söyledi.

Kyrø’ya göre “Doktorlar için mesaj rahatlatıcı biçimde basittir: Rafine tahıl gıdaları az işlenmiş tam buğdaylı gıdalarla değiştirmeyi teşvik etmek, özellikle tip 2 diyabetli bireylerde dahi küçük ama anlamlı iyileşmeler getirebilir. Popülasyon düzeyinde hatta bu işaretçilerdeki küçük kaymalar bile kardiyometabolik olaylarda önemli düşüşlere dönüştürülebilir.”

Editoryalın yazarları, mevcut ABD diyet kılavuzlarının günlük dört ila altı porsiyon tam buğdaylı gıda önerdiğini ancak deneme kanıtının bazı kılavuzlarda şu an önerilenden daha yüksek tam buğdaylı gıda alımının kardiyometabolik sağlık için optimum olabileceğini gösterdiğini belirtti. Politik açıdan ise, az işlenmiş tam buğdaylı gıdaları ulaşılabilir, uygun fiyatlı ve kültürel olarak kabul edilebilir kılmakla birlikte aşırı işlenmiş ürünlere kaymayı önlemenin zorluk içerdiği ifade edildi.

Bulguların birleşimi, tam buğdaylı gıdaların kolesterol, kan basıncı, kan şeker dengesi, vücut bileşimi ve yangı dahil birkaç şeyi iyileştirerek kolesterolde tek dramatik etkiyle değil, aynı anda gerçekleşen birkaç küçük iyileşme yoluyla kalp sağlığını destekleyebileceğini gösteriyor. Rafine tahılları az işlenmiş tam buğdaylı gıda ile değiştirmek dolayısıyla kolesterolü, kan basıncını, kan şeker dengesini, vücut bileşimini ve yangıyı iyileştirmenin nispeten basit bir yolu sunabilir.