Düşük Bilişsel Test Sonuçları 60-69 Yaşında İnme Riskiyle İlişkili Bulundu

Bilişsel işlevlerin bazı alanlarında, özellikle hafıza ve bilgi işleme hızında düşük test sonuçlarının inme riskinin artışıyla ilişkili olabileceği ortaya kondu. Yeni bir gözlemsel çalışma, 60 ile 69 yaş arasındaki yetişkinlerde daha düşük bilişsel test puanı alan kişilerin ileride inme geçirme eğiliminin daha yüksek olduğunu buldu.

Septembre ayında yayımlanan çalışmada araştırmacılar, önceki sessiz inmelerin bilişlevi etkileyebileceğini ancak gelecekteki inme riskini ne kadar artırdığının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtti. Uzmanlar, bilişsel testlerin inme değerlendirmesine rutin bir parça olarak önerilmesinin henüz erken olduğunu vurguluyor.

Merkezler Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre ABD’de gerçekleşen inmeler, herhangi bir yaşta görülebilir. İnmeye bağlı hastaneye yatış ve ölüm riski ileri yaşla birlikte artarken, çalışmanın odaklandığı 60-69 yaş grubunda elde edilen bulgular dikkat çekiyor.

Çalışma, önceki demans, inme veya geçici iskemik atak (GİA) öyküsü olmayan katılımcıları izledi. Toplam 4.912 kişinin dahil edildiği çalışmada 60-69 yaş arasında 3.094 kişi yer aldı. Ortalama 12,3 yıllık takipten sonra 4.912 kişiden 572’si inme geçirdi.

Araştırmacılar, 60-69 yaş arasındaki katılımcılarda şu bulgulara ulaştı:

• Genel düşünme yeteneği düşük olanlarda inme riskinde %86 artış
• Episodik hafızada azalma gösterenlerde inme riskinde %68 artış
• Bilgi işleme hızının yavaş olması durumunda inme riskinde %66 artış

Tüm katılımcılar arasında sözel akıcılık ve yürütücü işlevin belirli bileşenlerinde düşük puan alanların, orta puana sahip olanlara göre inme riskinde bir artış gözlenmedi.

Araştırmacılar, sağlık ve yaşam tarzı faktörleri—sigara kullanımı, alkol tüketimi, fiziksel aktivite düzeyi ve diyabet, iskemik kalp hastalığı gibi durumlar—ile düzeltme yaptıktan sonra 70 yaşından büyük katılımcılarda anlamlı bir ilişki bulamadı.

Derk W Krieger, MD, PhD; Re:Cognition Health’de Nöroloji Profesörü ve Danışman Nörolog olarak Medical News Today ile bu bulgular hakkında görüştü. Çalışmaya dahil olmayan Krieger, yaşa özgü bulgunun klinik altta yatan beyin-damar hastalığının bilişlevi etkileyecek kadar yaygınlaştığı dönemi yansıtmiş olabileceğini açıkladı.

Bilişsel bozukluğun hala nispeten damarsal beyin yaralanmasına duyarlı olduğu, yalnızca ileri yaşın değil dönemlerde görülen bu ilişki biyolojik olarak makuldır. Hafıza ve işleme hızıyla daha güçlü ilişki, bu fonksiyonların küçük damar hastalığına ve sessiz beyin-damar yaralanmasına duyarlı olan dağıtık sinir ve beyaz madde ağlarına dayanmasından kaynaklanır.

Derk W Krieger

Sözel akıcılık ve yürütücü işlevin eğitim, dil, bilişsel yedek mekanizmalar ve telafi edici süreçlerle daha fazla etkilendiğini belirten Krieger, bu farkın arkasındaki nedeni açıkladı.

Araştırmacılar, düşük bilişsel sonuca sahip kişilerin yüksek puana sahip olanlara göre açıkbelirtilmemiş semptom üretmeyen—sessiz inme olarak adlandırılan—inme geçirmiş olabileceğini öne sürdü.

Bu çok makul bir açıklamdır. Sessiz beyin infarktüsü ve küçük damar hastalığı belirgin inme semptomları olmadan ortaya çıkabilir ancak yine de bilişlevi etkileyebilir. Bu değişiklikler, gelecekteki klinik inme riskini de artıran altta yatan damarsal hastalğı temsil ediyor olabilir. Ancak bu çalışma bu mekanizmayı doğrulamak için MRI kullanmadı.

Christopher Yi

Fountain Valley, California’daki MemorialCare Orange Coast Medical Center’da board sertifikalı vasküler cerrah olan Christopher Yi de MNT’ye yaptığı açıklamada benzer görüşü paylaştı. Çalışmaya dahil olmayan Yi, düşük bilişsel sonuca sahip kişilerin daha çok sessiz beyin-damar olayı yaşamış olması “makul” göründüğünü ve bunun nörogörüntüleme veya uzun süreli kanıtlarla desteklenmedikçe ispatlanmadığını belirtti.

Çalışma, hem bilişsel bozukluğa hem de inme riskini artıran ortak faktörlere dikkat çekiyor: sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi ve fiziksel hareketsizlik.

Tansiyon yüksekliği, diyabet, sigara ve fiziksel hareketsizlik beyine kan sağlayan damarları hasara uğratarak hem bilişsel gerilemeye hem de inme katkıda bulunur. Önemlisi, bu ilişki birçok risk faktörüyle düzeltme yaptıktan sonra bile 60-69 yaş grubunda sürdü; bu da faktörlerin bulguları tamamen açıklamadığını gösteriyor.

Christopher Yi

Mevcut inme risk değerlendirmeleri kan basıncı, şeker, kilo indeksi (BMI), kolesterol, fiziksel aktivite, sigara kullanımı, beslenme alışkanlıkları, mevcut hastalıklar—diyabet ve atrial fibrilasyon gibi—ve ailede inme, GİA veya kalp krizi öyküsü gibi unsurları değerlendiriyor.

Çalışma yazarları, bilişsel testin genç yaşlı yetişkinlerde gelecekteki inme için “önemli bir tarama aracı” olabileceğini öne sürdü. Ancak Krieger, bilişsel testin henüz inme risk değerlendirmesine rutin bir parça olarak düşünülmemesi gerektiğini vurguladı.

Bunun için tekrarlanması, yerleşik damarsal risk skorlarının ötesinde prediktif değerin gösterilmesi ve bilişsel test sonuçlarına müdahalenin klinik çıktıları iyileştirdiğine dair kanıtlara ihtiyaç vardır.

Derk W Krieger

Yi de inme tahmini için özellikle bilişsel test önermenin erken olduğunu kabul etti. Gelecekteki çalışmalar, bilişsel testin tansiyon yüksekliği, diyabet, sigara, kolesterol ve atrial fibrilasyon gibi yerleşik risk faktörlerinin ötesinde anlamlı bilgi ekleyip eklemediğini belirlemesi gerekiyor.

Bilişsel fonksiyonla inme arasındaki ilişkinin altında yatan mekanizmaların daha iyi anlaşılması için gelecekteki araştırmaların bu konuyu aydınlatması bekleniyor. İnme riskinin değerlendirilmesinde bilişsel testin katkısı, yerleşik damarsal faktörlerle birlikte incelenmeye devam edecek.