Almanya’nın Bochum ve Marburg üniversitelerinde yürütülen yeni bir araştırma, Parkinson hastalığına bağlı hareket kısıtlılığını hafifletmek için beynin belirli bir bölgesinin uyarılmasının nasıl işe yaradığını ortaya koydu. Ruhr Üniversitesi Bochum ve Philipps-Universität Marburg’daki bilim insanları, inferior kolikulus adı verilen ve ses girdilerini işleyen beyin bölgesinin uyarıldığında yürüme yeteneğine olumlu etki sağlayabileceğini gösterdi; bu bulgular 12 Nisan 2025’te Scientific Reports dergisinde yayımlandı.
Hastalığın ileri aşamasında ilaç tedavisinin hareket kısıtlılığını hafifletmede yeterli olmamasıyla birlikte, derin beyin uyarımı bilinen bir alternatif olarak öne çıkıyor. Beynin subthalamik çekirdek gibi, bazal gangliya sistemine işlevsel biçimde bağlı bir bölgesine elektriksel impulslar üreten bir cihaz yerleştirilerek hastalara bu destek sağlanmaktadır. Ancak Melo-Thomas liderliğindeki Marburg ekibi, Parkinson hastalığının inferior kolikulusu etkilemediğini ve bu bölgenin uyarısının alternatif motor yollarını aktive ederek hasta hareketini iyileştirebileceğini keşfetti.
Işığın Nöronları Kontrolü
Bu araştırmanın teknik temeli, nöronların ışık aracılığıyla aktive ve devre dışı bırakıldığı optogenetik yöntemine dayanıyor. Bochum Üniversitesi Genel Zooloji ve Nörobiyoloji Anabilim Dalı’ndan Dr. Wolfgang Kruse’nin katkılarıyla geliştirilen bu yaklaşım, genetik olarak değiştirilmiş deney hayvanlarının beyindeki ilginç bölgelerde ışığa duyarlı bir protein üretmesini gerektiriyor. Küçük implantlarla yerleştirilen optik fiberler aracılığıyla bu nöronlara ulaşan ışık, araştırmacıların hücreleri seçici biçimde aktive ya da baskılayabilmesini sağlıyor.
Kruse, “Bu yöntem, her zaman hücrelerin etrafındaki alanı da etkileyen elektriksel uyarımdan çok daha hassastır” ifadeleriyle yöntemin üstünlüğünü vurguladı. Çalışmada hedef yapılarda nöronal aktivitenin doğrudan elektrofizyolojik ölçümlerle belgelenmesi ilk kez gerçekleştirildi ve bu amaçla Philipps-Universität Marburg’da geliştirilen çok elektrotlu bir sistem kullanıldı.
Bulunan İlişki ve Tedavi Temelleri
Kruse, optogenetik uyarının inferior kolikulus içinde beklenen nöronal aktivite artışını çoğunlukla tetiklediğini bildirdi. Daha derindeki MLR bölgesinde yapılan eşzamanlı ölçümlerde hücrelerin çoğunda aktivite artışı gözlenirken, inferior kolikulus’tan gelen ek aktivitenin yaklaşık çeyrek oranındaki hücreleri baskıladığı da tespit edildi. Bireysel nöronların aktive olması ortalama 4,7 milisaniyelik bir gecikmeyle gerçekleşti ve bu durum inferior kolikulus ile MLR arasında işlevsel bir sinaptik bağlantının varlığını işaret ediyor.
Bazal gangliya dışında Parkinson hastalığının da etkilediği devreleri araştırmak, hastalıktan kaynaklanan motor eksiklikleri hafifletmek için yeni bir tedavi yaklaşımı arayışında umut verici bir adım olarak değerlendiriliyor. Kruse, “Yeni tedavi yaklaşımlarına giden yol hâlâ uzun görünsede böyle temel araştırmalar son derece önemlidir” uyarısında bulundu.
Bazal gangliya’daki derin beyin uyarımıyla semptomların hafiflemesinin arkasındaki tam mekanizmalar henüz tam olarak anlaşılmadığından, bu alttaki bağlantıların daha da incelenmesi uzun vadede tedaviyi optimize edebilecek yeni içgörüler sağlayabilir.
KLİNİK OKUR YORUMLARI (1)