Yeni bir araştırma, kahve ve enerji içeceklerinden köpüklü çaya kadar popüler içeceklerle mental sağlık arasında şaşırtıcı bağlantılar ortaya koydu. Araştırmacılar, çoğu çalışmanın şekerli içeceklerin depresyon ve kaygı gibi rahatsızlık riskini artırabileceğinde hemfikir olduğunu ancak kahvenin birden fazla sağlık faydasına sahip olduğunu sürekli olarak tespit ettiğini belirtti. Araştırmaya göre kahvenin ruh haline ve mental sağlığa koruyucu etkisi, yüksek antioksidan ve flavanol seviyeleri de dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalara dayanıyor.
Günlük içecek seçimlerinin mental sağlığımızı olumsuz yönde etkileyebileceği, tek bir istisna hariç bu bulgu ortaya kondu. Ağustos ayında yayımlanan meta-analiz, alkol içermeyen içecek tüketiminin depresyon riskini yüzde 18 artırmasıyla birlikte kahvenin koruyucu etki gösterdiğini saptadı.
Kahve Koruyucu Etki Gösteriyor
Bu faydanın yalnızca minimal veya hiç ek şeker eklenmemiş sade kahvede gözlemlendiği, aşırı tatlandırılmış kahvelerin ise sağlık riskleriyle ilişkilendirildiği vurgulandı. Makale, 22 ülkede gerçekleştirilen ve 2 milyondan fazla katılımcıyı içeren 59 çalışmanın verilerini analiz etti. Yüksek miktarda kahve tüketen kişilerin, az veya hiç kahve içmeyenlere kıyasla depresif belirti yaşama olasılığının yaklaşık yüzde 13 daha düşük olduğu (0.87 odds oranı) bulundu.
Bununla birlikte, bu koruyucu etki yalnızca depression alanında gözlemlendi ve daha fazla kahve tüketiminin kaygı veya stres üzerinde aynı etkiye sahip olmadığı görüldü.
Tatlandırıcı ve Şekerli İçeceklerin Riski
Birçok araştırma, yapay tatlandırıcılı ve şekli içecekleri çeşitli mental sağlık koşulları ve bozukluklarıyla ilişkilendiriyor. Uzmanlar, yüksek şeker alımının kaygı seviyeleri üzerindeki biyolojik mekanizmaları açıklarken, kronik olarak şekerce zengin bir diyetin beyinde kaygı yanıtına dahil olan bölgelerde nöroinflamatuar aktiviteyi artırabileceğini belirtiyor.
Bu bağlamda, IL-6 ve TNF-α gibi inflamarasyon belirteçlerinin artışı öne çıkarken, şekerli içeceklerin kan şekeri dalgalanmalarına ve insülin direncine de katkıda bulunabildiği, bunun da beyinden türetilmiş nörotrofik faktör (BDNF) ve nöroplastisiteyi etkileyebileceği ifade edildi.
Kortisol Dengesi ve Mental Sağlık
Şekerin kaygı seviyelerini etkileyecek başka bir mekanizmasının kortisol üzerinden işlediği vurgulandı. Yüksek şekerceli diyetlerin normal kortzol ritimlerini bozabildiği ve vücudun strese yanıtını düzenleyen hipotalamik-pituiter-adrenal (HPA) eksenini etkileyebileceği, oksidatif stresin de sürece dahil olabileceği belirtildi. Yüksek glikemik yük diyetlerinin inflamarasyon ve oksidatif stres bir belirteci olan C-reaktif protein düzeyleriyle ilişkilendirildiği kaydedildi.
Bunlara ek olarak bazı içeceklerin vücuddaki serotonin düzeylerini düşürebileceği, bunun da ruh hali düzenlemesini olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Güvenli Şeker Limiti Var mı?
Araştırmacılar, konudaki çalışmaların temelde gözlemsel ve kesitsel olduğunu vurgulayarak kesin bir sonuç çıkarmanın zor olduğunu belirtti. Belirli bir mental sağlık için kabul görmüş güvenli şeker limitinin bulunmadığını belirten uzmanlar, gençlerde günde 25 gramdan fazla şeker tüketiminin kaygı ve depresyon puanlarını önemli ölçüde artırmasıyla ilişkili bulunduğunu ancak bunun 25 gram veya altının güvenli eşik olduğu anlamına gelmediğini kaydetti.
Kahvenin Koruyucu Etkisi Nasıl Gerçekleşiyor?
Cafeinin beyindeki nörotransmitterler üzerindeki etkisi üzerinden işlediği düşünülen kahve, uykulu ve yorgun hissetmemizi sağlayan adenosini bloke ederek motivasyon, keyif ve mutluluk için kritik öneme sahip dopamin ve serotonin düzeylerini doğal olarak artırıyor. Kahvenin yüksek antioksidan içeriğinin ise depresyonun başlıca tetikleyicilerinden biri olan beyindeki inflamarasyonu yatıştırmasına yardımcı olabileceği belirtildi.
Bir başka çalışmada, günde 4 fincan kahve tüketiminin kadınlarda depression riskini yüzde 20’ye kadar azaltabildiği bulundu. Son meta-analiz, kahvenin depresyonu azaltıcı etkileri konusundaki artan kanıt birikimine katkı sağlıyor.
Kafeinin Miktarı Önemli mi?
Bu özel meta-analizin bu soruyu ele almamasına rağmen, önceki araştırmalar bu bağlantıyı incelemiştir. Bir çalışmada günde 450-600 mg kafein tüketiminin 0-300 mg tüketime kıyasla önemli ölçüde daha düşük depresyon riskiyle ilişkili olduğu, ancak daha yüksek alımların aynı görünür faydayı göstermediği bulundu. Ayrıca kafeinin belirli alım seviyelerinde depression riskini azaltıp genel mental sağlığı iyileştirebileceği, ancak yüksek dozların kaygı ve stresi artırabileceği görüldü.
Tatlandırıcılar Riski Ortadan Kaldırıyor mu?
Şekerli içeceklerin yapay tatlandırmalı alternatiflerle değiştirilip değiştirilmemesi konusunda uzmanlar, bunların mental sağlık için mutlaka daha iyi olmadığı konusunda hemfikir. Bu çalışmada yapay tatlandırıcılı içeceklerin depresyonla pozitif ilişkili olduğu (1.30 odds oranı), benzer associations’ın şekli içecekler (1.29), köpüklü çaya (2.62), gazlı içecekler (1.39) ve enerji içecekleri (1.30) için de bulunduğu görüldü.
Bu bulgular, tatlandırıcıyı şekerle değiştirmenin gözlemlenen depression association’ını ortadan kaldırmadığını gösteriyor. Genel olarak çalışma, şekersiz kahvenin mental sağlığı korumaya yardımcı olabileceğine ve şekli içeceklerin riski artırabileceğine dair kanıtlara katkı sağlıyor.
Kafein İçeren Diğer İçecekler
Bu tür verilere bakıldığında akla gelen sorulardan biri, diğer kafein içerikli içeceklerin benzer etkiye sahip olup olmadığı. Uzmanlar, tek başına kafeinin kahvenin mental sağlık faydalarını açıklamaya yetmediğini belirtti. Kahve; fenolik bileşikler, alkaloidler ve melanoidinler ile antioksidan ve antiinflamarasyon özelliklere sahip klorojenik asit ve trigonellini içeriyor.
Kafeinin ayrıca association’ın bir parçasını açıklayabileceği merkezi sinir sistemi uyarıcısı olarak adenosin reseptörleri üzerinden dopamin aktivitesini etkilediği, orta alımlarda psikomotor aktivite, dikkat ve enerji hissini iyileştirebileceği belirtildi. Yüksek diyetlik kafein alımının da daha düşük depresion riskiyle ilişkilendirildiği kaydedildi.
Bununla birlikte bulguların her kafein içerikli içecek için aynı olmadığı vurgulandı. Bazı çalışmaların siyah çay ve diğer çay türlerini depression ile daha düşük riskle ilişkilendirdiği, ancak enerji içeceklerinin farklı sonuçlar gösterdiği görüldü. Kafein dolayısıyla faktörlerden biri olabilir, ancak bir içekteki diğer bileşikler ve biyoaktif bileşiklerin de önem taşıyabileceği belirtildi.
Mental sağlığın genetik ve yaşam tarzı dahil olmak üzere çok sayıda faktörden etkilendiğini ve içecek seçimlerinin yalnızca bu karmaşık tablonun bir parçasını oluşturduğunu unutmamak gerekiyor. Her birey farklı etkiler yaşayabilir ve anahtar orta gitmek.
OKUYUCU TOPLULUĞU
0 değerlendirme
Deneyimlerinizi paylaşabilirsiniz; tanı, tedavi veya acil durum için yorumlar yerine sağlık uzmanına başvurun.