Toksoplazma gondii’nin Hücre İçi Yaşam Döngüsü ve İnsanlarda Enfeksiyon Tabloları

Parazit ve Konak İlişkisi

Toksoplasma gondii, protozoonlardan Toxoplasmatidae ailesine, Toksoplasma cinsine mensup tipik bir koksidyan parazittir. Ara konak insan, kuş, sığır gibi omurgalı hayvanlardır. İnsan ve diğer bütün memelilerde hücre içi paraziti olarak yaşar. T.gondii’nin asıl rezervuar konağı yaygın olarak kediler ve kedigillerdir.

Fizyoloji: Yapı ve Bulaş

Organizmalar kedilerin intestinal (bağırsak) hücrelerinde gelişirler. Genelde farelerin ya da çiğ etlerin kediler tarafından yenilmesiyle kedilere bulaşan bu parazit, intestinal hücrelerin içine apeksinde bulunan konoid kısmı sayesinde trafazoid (takizoid) formda girer ve çoğalır. Bu intestinal hücreleri patlatarak hücreden çıkarlar ve yakınlardaki diğer intestinal hücreleri de enf ederler. İlk intestinal hücrelerden çıkış ile this parazitler merozoit ismini alırlar.

Merozoitlerin bir kısmı şizogoni temelli üreme ile (gamet olanların birleşmesi ile) olgunlaşmamış ookist formunda kedinin dışkısı ile dış ortama atılırlar. İnsanlara bulaş ise bu ookistlerin olgunlaşmış hallerinin oral yol ile kedi kumundan, zemini kum olan çocuk parklarından alınması ile gerçekleşir.

Merozoitlerin diğer bir kısmı ise bütün memelilerde (şizogoni sadece kedide olur) bradizoid (doku kisti) formunda kalırlar. Bu yüzden bulaş sadece kedi feçesi ile temasla değil aynı zamanda pişmemiş sığır, inek, koyun etlerinin yenmesi ile de olur. Bu kistler aynı zamanda insan vücudunda beyne, retinaya, perikard ve miyokarda yerleşip yıllarca kalırlar.

İnsanlarda Toksoplazmozis: Klinik ve Patogenezi

Toksoplazmozis karşımıza klinik olarak 2 tip enfeksiyon tablosu ile çıkar.

Akkiz toksoplazmozis, immün sistemi sağlam hastalarda %80 asemptomatik seyrederken, semptom gösteren hastalar arasında Lenfadenopati (%90), Ateş (%40) ve Yorgunluk ve halsizlik (%40) bulunur. Immün sistemi yetersiz hastalarda (AIDS, Malignite, İmmünsupresif tedavi alanlar) fırsatçı sistemik enfeksiyonlar yapabilir. En çok serebral toksoplazmozis, ensefalit tablosu görülür ve MR görüntülemelerinde tipiktir.

Konjenital Toksoplazmozis, gebelik sırasında alınan trafzoit formların anneden fetusa transplasental geçişi ile ortaya çıkar. Fetusun immün sistemi yetersiz olduğu için klinisyenler tarafından korkulan bir durumdur. Serebral kalsifikasyon, yaşamın ileri yıllarında ortaya çıkan korioretinit, hidrosefaliye bağlı makrosefali, mikrosefali, konvülsiyonlar ve deri döküntüleri, sarılık tablosuna yol açabilir.

Gebelerde Toksoplazma Testi, gebelerde T.gondii’ye karşı antikor varlığının serolojik yöntemle araştırılması şeklinde uygulanmaktadır. Bu tahliller doğrultusunda kişinin enfeksiyon geçirmemiş, geçirmiş veya geçirmekte olduğu hakkında karar verilir.

Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.