Sepsis Fenotipleri ve Hedefe Yönelik Tedavi hakkında ne düşünüyorsunuz? (Tecrübesi olan var mı?)

Sepsis fenotipleri yaklaşımı, bu tabloyu tek boyutlu bir sistemik inflamasyon değil, host yanıtının heterojenliğini yansıtma fikri üzerine kurulu. Wu ve ark. (Nature Medicine, 2020) PROGRESS kohortundan üç veri odaklı fenotip çıkarmış: metabolik (genç, düşük SOFA, laktik asidoz, pronoz iyi), immun (ara ölüm, karaciğer disfonksiyonu, immun dysregülasyon) ve kardiyovasküler (yaşlı, yüksek SOFA, kardiyogempik şok, yüksek mortalite). Del Rio ve ark. (Lancet Respiratory Medicine, 2022) SPLIT kohortunda hematolojik (genç, düşük ölüm, koagopati), renal (ara) ve hepatobilier (yaşlı, yüksek ölüm) fenotipleri tanımlamış. Bu sınıflandırmalar, inflamatuvar ve immunosupresif (anerjik) ekstreler arasındaki biphasic yanıtı yakalamaya çalışıyor.

Hedefe yönelik tedavinin kanıt düzeyi ise şu ana kadar sınırlı. THERAPY-SS çalışması infliximab’ı (anti-TNF) geniş sepsis popülasyonunda denemiş ve futility nedeniyle durmuş. SERMIT çalışması (NEJM, 2024) ise fenotip 3 hiperinflamatuvar hastalarda teprotimumab (anti-TNF monoklonal antikor) vermiş; primer başarıyı yakalamasa da, yüksek serum TNF-α ile doğrulanan alt gruba sinyal vermiş. Bu bulgu, biomarker-pozitif hasta stratifikasyonunun ne kadar kritik olduğunu gözler önüne seriyor.

Pratikte fenotip tayini için hızlı erişilebilir parametreler (laktat, CRP, LDH, platelet sayıs, kreatinin, transaminaz) ile basit skorlama yeterli; karmaşık sitokin paneli günümüzde rutin pratiğe uygun değil. Henüz fenotip-rehberli tedavinin standart bakım üstüne kesin üstünlüğü kanıtlanmamış, ancak immünmodülatuar müdahalelerde doğru hasta seçiminin başaryı belirlediği açıkça görülüyor.