Son zamanlarda yapılan bir araştırma, yaygın olarak kullanılan antidepresanları belirli bir süre kullanan kişilerin, bu ilacı kullanmayanlara göre daha yüksek düzeyde genel ve cinsel isteksizlik yaşadığını gösteriyor. Bu bulgular, hastaların tedaviye devam edip etmeyeceklerini etkileyebilecek önemli bir yan etkiyi ortaya koyuyor. Araştırma, Psychological Reports dergisinde yayınlandı.
Cinsel isteksizlik, cinsel aktiviteye karşı ilgisizlik veya tatminsizlik olarak tanımlanır ve fiziksel sorunlardan farklıdır. Bu durum, cinsel ilişki sırasında psikolojik uyarılmanın azalmasıyla karakterizedir. Cinsel isteksizliği olan kişiler, genellikle daha fazla çeşitlilik ve heyecan arayışındadırlar. Daha önceki araştırmalar, yüksek düzeyde cinsel isteksizlik ile aşırı cinsel dürtü, pornografi kullanımı ve genel yaşam memnuniyetsizliği arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir.
Depresyon hastalarında genellikle hem genel hem de cinsel isteksizlik görülür. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’ler), depresyon tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardır. SSRI’lerin yaygın bilinen yan etkileri arasında azalmış libido ve orgazm güçlüğü yer alır. Ayrıca, duygusal donukluk olarak bilinen bir durumla da ilişkilidir; bu durumda kişiler daha az yoğun duygular yaşarlar.
Araştırmacılar, depresyon ve SSRI kullanımının hem genel hem de cinsel isteksizliği etkileyebileceği için, antidepresan kullanımının farklı türdeki isteksizliklerle nasıl bir ilişki içinde olduğunu incelemek istediler. Juliana Riccardi liderliğindeki araştırma ekibi, özellikle SSRI’lerin etkilerini anlamaya odaklanmıştır.
Araştırmacılar, ABD genelinde online bir platform üzerinden 251 yetişkin katılımcı ile çalışma yürttüler. Katılımcıların yaşları 21 ile 75 arasında değişiyordu. Bu kişilerden 50’si SSRI kullanırken, geri kalanı herhangi bir antidepresan kullanmıyordu.
Katılımcılar, psikolojik durumlarını değerlendirmek için çeşitli anketler doldurdular. Bu anketler arasında, genel isteksizliği ölçen “Boredom Proneness Scale”, anlık isteksizliği ölçen “State Boredom Measure” ve cinsel isteksizliği ölçen “Sexual Boredom Scale” yer alıyordu. Ayrıca, depresyon belirtilerini değerlendirmek için Beck Depresyon Envanteri kullanıldı.
SSRI kullanan katılımcılar, ilacı ne kadar süredir kullandıklarına göre iki gruba ayrıldı: 6 hafta ile 2 yıl arasında kısa süreli kullanım ve 2 yıldan uzun süreli kullanım. Kısa süreli kullanıcılar, SSRI kullanmayanlara kıyasla daha yüksek düzeyde genel, cinsel isteksizlik ve anlık isteksizlik bildirdi.
Araştırmacılar, sonuçların sadece depresyonun bir sonucu olup olmadığını anlamak için ek analizler yaptılar. Depresyon belirtilerinin etkisini ortadan kaldırdıktan sonra bile, kısa süreli SSRI kullanıcılarının genel ve cinsel isteksizliği daha yüksek düzeyde olduğunu belirlediler. Ancak, genel isteksizlikteki farklılıklar, depresyonun etkisi dikkate alındığında kayboldu.
Bu bulgular, antidepresan tedavisinin ilk yıllarında hem genel hem de cinsel isteksizliğin artabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, depresyon belirtileri hafifledikçe kişilerin çevreleriyle daha fazla etkileşim kurmaya başlayabileceğini ve bunun da zamanla isteksizlik düzeylerini azaltabileceğini öne sürüyorlar.
Ancak, bazı hastaların ilk yıllarda yaşadıkları cinsel ve genel isteksizlik sorunları nedeniyle tedaviyi bırakabilecekleri de belirtiliyor. Bu durum, antidepresan tedavisinin uzun vadeli başarısı için önemli bir engel olabilir.
Araştırmacılar ayrıca, cinsel isteksizliğin genel isteksizlik eğilimleriyle yakından ilişkili olduğunu da tespit ettiler. Cinsel isteksizlikteki farklılıklar, genel isteksizlik düzeyleri dikkate alındığında ortadan kalkmıştır. Bu durum, cinsel isteksizliğin, depresyon veya ilaç kullanımının özel bir belirtisi olmaktan ziyade, genel bir isteksizlik eğiliminin bir yansıması olduğunu göstermektedir.
Bu çalışma, gözlemlenen verilere dayanarak yürütüldüğü için, antidepresan kullanımının doğrudan isteksizliğe neden olup olmadığını kesin olarak belirlemek mümkün değildir. Ayrıca, katılımcıların kendi deneyimlerini ne kadar doğru hatırladıkları ve raporladıklarına bağlı olarak bazı önyargılar oluşmuş olabilir.
Çalışmada yer alan SSRI kullanıcılarının sayısı sınırlı olduğu için, sonuçların istatistiksel gücü de etkilenmiştir. Bu durum, kısa süreli ve uzun süreli kullanıcılar arasındaki farklılıkların doğrudan ilacın kullanım süresiyle ilişkili olup olmadığını kesin olarak belirlemeyi zorlaştırmıştır.
Gelecekteki araştırmaların, hastaları daha uzun süre takip ederek isteksizlik düzeylerindeki değişiklikleri izlemesi önemlidir. Ayrıca, farklı antidepresan türlerinin de benzer etkiler yaratıp yaratmadığını incelemek faydalı olacaktır.</
