GLP-1 İlaçları, Postmenopozal Osteoporoz Tedavisinde Etkili mi? Uzmanlar Cevap Veriyor
Son araştırmalar, tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan GLP-2 reseptör agonistlerinin (GLP-1’ler), aynı zamanda poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS) olarak bilinen ve daha önce polikistik over sendromu (PKOS) olarak adlandırılan durumun yönetilmesine de yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Yapılan küçük bir çalışmada, GLP-1’lerin obezite ve PMOS olan kişilerde kilo kaybına yol açtığı ve bunun sonucunda üreme sistemi sağlığında iyileşmelerin gözlemlendiği belirtildi. Ancak bu konuda elde edilen kanıtlar henüz kesin değil.
Bu konuyu daha derinlemesine incelemek için, kadın hastalıkları onkoloğu ve kilo yönetimi konusunda uzmanlaşmış bir aile hekimiyle görüşüldü. Bu uzmanlar, GLP-1’lerin PMOS’a nasıl yardımcı olabileceği ve kimlerin bundan en fazla fayda sağlayabileceği hakkında bilgi verdi.
GLP-1 reseptör agonistleri, tip 2 diyabetin tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Örnek olarak, semaglutidin içeren Ozempic ve Wegovy ile tirzepatidin içeren Mounjaro ve Zepbound gibi ilaçlar bulunmaktadır. Bu ilaçlar, sadece diabetes tedavisi için değil, bazı durumlarda obezite tedavisinde de kullanılmaktadır.
Obezite ve diyabet sıklıkla birlikte görüldüğü için, GLP-1’lerin kilo yönetimine yardımcı olması şaşırtıcı olmayabilir. Ancak, bu ilaçların PMOS gibi diğer kadın üreme sistemi sorunlarına da yardımcı olabileceği düşüncesi daha yeni ortaya çıkmıştır.
PMOS, düzensiz adet döngüleri, hormonal dengesizlikler ve polikistik overlerin oluşumu ile karakterizedir. Ayrıca, obezite gibi diğer metabolik durumlarla birlikte görülebilir. Küçük bir çalışmada, GLP-1’lerin sadece kilo yönetimine yardımcı olmakla kalmayıp, PMOS hastalarında adet döngülerini düzenlemeye de yardımcı olabileceği gösterilmiştir.
Bu çalışma, BMI değerleri 25 kg/m²’nin üzerinde olan ve obezite riski taşıyan 96 PMOS hastasıyla yapılmıştır. Hastalara 6 ay boyunca semaglutidin farklı dozlarda kullanıldığı görülmüştür. Bu tedavi sonucunda, obez veya hafif kilolu PMOS hastalarının %95’inde adet döngüleri düzenlenmiştir. Ancak, orta veya şiddetli obez olan hastalarda bu oran daha düşüktür.
Ancak, Avrupa Endokrinoloji Dergisi’nde yayınlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, GLP-1’lerin PMOS tedavisindeki etkinliğine dair kanıtların hala belirsiz olduğunu vurgulamıştır. Bu analizde, 17 farklı çalışma incelenmiş ve 11 randomize kontrollü çalışmanın verileri değerlendirilmiştir.
Bu derleme yazarları, “Kısa süreli tedavi sonucunda, PCOS’lü (PMOS’a benzer) obez veya aşırı kilolu bireylerin kilo kaybı yaşadığı görülmektedir. Ancak, GLP-1’lerin kadınlarda diğer metabolik sonuçlar üzerindeki etkileri hala belirsizdir” şeklinde bir uyarıda bulunmuştur.
Londra’daki Cadogan Clinic’te genel pratisyen ve kilo yönetimi servisi lideri olan Clare Thompson ile, Los Angeles’taki Lotus Endometriosis Enstitüsü’nün kurucusu ve kadın hastalıkları onkoloğu Steven Vasilev ile görüşüldü. Her iki uzman da PMOS’un metabolik yollarının diyabet ve obezite gibi durumlarla benzerlikler gösterdiğini belirtmiştir.
“PMOS, aşırı androjen seviyeleri (erkek hormonları) ve yüksek insülin seviyelerinin (hiperinsülinemi) olduğu bir durumdur. Bu durumlar, düzenli ovulasyonu engelleyebilir” diyen Thompson, “Ayrıca, yağ dokusunda bulunan östrojenin fazlalığı da ovulasyon sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, kilo verme stratejileri ve GLP-1 tedavisi faydalı olabilir” şeklinde açıklama yapmıştır.
Vasilev de benzer şekilde, “İnsülin direncinin düzeltilmesi, hem karaciğer yoluyla hem de yumurtalıklar üzerindeki etkilerle androjen üretimini azaltabilir” demiştir. Ancak, Vasilev, GLP-1’lerin PMOS için birincil tedavi olarak kabul edilmemesi gerektiğini vurgulamıştır.
Thompson, tüm PMOS hastalarının aşırı kilolu veya obez olmadığını ve bazı hastaların daha hafif belirtiler gösterdiğini belirtmiştir. Bu hastalarda, sadece yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir.
Her iki uzman da, sadece aşırı kilolu veya obez olan PMOS hastalarının GLP-1 tedavisinden fayda sağlayabileceğini vurgulamıştır. Ayrıca, hamilelik planlayanların bu ilaçları kullanmamalı ve bazı yan etkilerin (mide rahatsızlıkları, ilaç etkileşimleri) olabileceği konusunda uyarıda bulunulmuştur.
Sonuç olarak, GLP-1’lerin PMOS tedavisindeki rolü hala araştırılmaktadır. Bu ilaçların sadece belirli bir hasta grubunda faydalı olabileceği ve diğer tedavi seçeneklerinin de değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
