Kan Şekerini Dönüştüren İmplant: Tip 2 Diyabet Tedavisinde Yeni Umut

Deneysel bir tıbbi implant, kandaki fazla şekeri uzaklaştırarak laboratuvar fareleri üzerinde yapılan testlerde diyabet ve obezite tedavisinde umut verici sonuçlar gösterdi.

Kanda şekeri gerçek zamanlı olarak izleyen sürekli glikoz izleyicisi ile birlikte kullanılan bu küçük cihaz, hastanın ihtiyaçlarına göre kandaki şeker seviyesini ayarlamak üzere tasarlandı. Bunu, elektrik enerjisiyle beslenen bir kimyasal reaksiyon aracılığıyla yapıyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde ani insülin artışlarını önledi ve yağ kaybını teşvik etti.

22 Ekim’de Science dergisinde yayımlayan implant, çalışma ortaklarından ETH Zürich’te biyoteknoloji ve biyomühendislik profesörü Martin Fussenegger, Live Science’a e-posta ile yaptığı görüşmede, diyabet ve obezite tedavisinde tamamen yeni bir yöntem sunabilir dedi. Ekibi şimdi cihazı ek laboratuvar hayvanlarında ve nihayetinde insanlarda test etmeye yönelik çalışıyor.

Son Videolar

Live Science

Dünya genelinde yaklaşık 790 milyon kişi tip 2 diyabet ile yaşıyor ve 1 milyondan fazlası obezite ile mücadele ediyor. Obezite hastaları sık sık insülin direnci gösterir; bu durumda hücreler insüline iyi tepki veremez ve kandan ihtiyaçları olan şekeri alamaz. Önceleri vücut bunu telafi etmek için daha çok insülin üretir, ancak sonunda bu tempoi tutturamaz; bu da prediyabet ve tip 2 diyabet için zemin hazırlar. Tip 2 diyabeti olanların yaklaşık %90’ı aynı zamanda obez veya aşırı kilolu.

Bu arada, karaciğerdeki kimyasal reaksiyonlar kandaki fazla glikozu yağ depolarına dönüştürerek daha fazla kilo alımına katkıda bulunur.

Bu durumların güncel tedavileri ya diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerine ya da kan şekerini düşüren metformin ve iştahı azaltarak kilo kaybını teşvik eden GLP-1’ler gibi uzun süreli ilaçlara odaklanıyor. Ancak Fussenegger ve arkadaşları glikoza doğrudan müdahale edip edemeyeceklerini düşündü.

Bir inç uzunluğunda bir reaktör tasarladılar; bu reaktör, çok az miktardaki elektrik tarafından tetiklenen kontrollü bir kimyasal reaksiyonla glikozu gluconate adı verilen zararsız bir yan ürüne dönüştürüyor. Bu dönüşüm, grafit keçe içine yerleştirilmiş altın ve platin nanoparacıklarla kaplı bir elektrot üzerinde gerçekleşiyor.

Önemli olan, tepkinin yalnızca cihaz yeterli elektriği aldığında gerçekleşmesi; böylece implanta sağlanan güç kontrol edilerek glikoz uzaklaştırma işlemi açılıp kapatılabiliyor.

Cihaz kablosuz ve hem besleniyor hem de sıradan bir akıllı telefondan kontrol ediliyor. Telefon, düşük seviyeli radyo frekansı enerjisi yayar; implantın elektronikleri bu enerjiyi tepkimi aktive edecek şekilde kararlı bir doğru akıma dönüştürür. Bir glikoz izleyicisiyle birleşen cihaz, yüksek kan şekerini algılar ve ardından akıllı telefondan implanta aktarilan güncel gücü ayarlaması için geri bildirim gönderir.

“Prensip olarak bu, cihazın [kan şekeri] seviyeleri yükseldiğinde daha fazla glikoz uzaklaştırmasına ve glikoz istenen aralığa yaklaştığında faaliyetini azaltmasına olanak tanır.” diyen Fussenegger, “Amaç, hastanın metabolik ihtiyaçlarına sürekli uyum sağlayan otonom bir sistem yaratmak.”

Fare çalışmalarında implant, kan şekerindeki değişimleri bir telefondan cihaza kontrol eden sürekli glikoz izleyicisiyle birleştirildi.

(Görsel kredisi: Halfpoint Images vasıtasıyla Getty Images)

Ekip, bu kendi kendini düzenleyen tıbbi cihazı hem diyabet hem de obezite hastası olan farelerde test etti. Altı haftalık süreçte, implant takılan farelerin kan şekerinde, tedavi görmeyenlere göre çok daha kararlı bir seyir gözlemlendi. Ayrıca ortalama olarak vücut ağırlıklarının %10’unu kaybettiler.

Farelerin glikozu sürekli olarak normal seviyelerde tutulduğu için vücudun metabolik kimyası yağ yakımına doğru yöneldi; glikoz uzaklaştırma tepkiminin aç-kapa düzenlemesi ise farelerin şeker seviyelerinin güvenli sınırların altına düşmesini engelledi.

• Amerika’nın obezite oranı düzleşti mi?
• Obezite, dünya çapında enfeksiyone bağlı ölümlerin 10’dan 1’iyle ilişkilendiriliyor
• Ozempic tarzı ilaçlar, yalnızca tip 2 diyabeti değil, tip 1 diyabeti de tedavi ediyor: çalışma

Ayrı bir deneyde ekip, cihazı büyük miktarda şekerli çözeltiyle dolu bir erlenin içine yerleştirerek daha hacimli glikoz miktarlarını yönetebilip yönetemediğini inceledi. Yaklaşık 1,3 galon (5 litre) olan bu miktar, bir kişinin toplam kan hacmine benziyordu. Cihaz, bu daha büyük sistemde şeker seviyelerini yine etkili biçimde kontrol etti.

Bu deneyin, büyük hayvanlar ve insan hastaları üzerinde yapılacak araştırmaların yerini almadığını, buna rağmen Fussenegger’in çalışmalarının sıradaki önceliği olduğunu belirtti.

Önemlisi, Fussenegger diyabet ve obezite tedavisinde “cihazımızın sağlıklı beslenmenin, fiziksel etkinliğin veya önleyici tıbbın yerini alması amaçlanmıyor” dedi.

“Obezite ve tip 1 diyabet, yalnızca yükselmiş glikoz seviyelerinden çok daha fazlasını içeren karmaşık durumlar” diye ekledi. “Bunu, terapötik araç çantasına potansiyel olarak güçlü bir katkı olarak görüyoruz; bu da nihayetinde yerleşik tedavilerle ve yaşam tarzı müdahaleleriyle birleştirilebilir.”

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsieme yön vermesi düşünülmemiştir.

Maity, D., Ray, P. G., Buchmann, P., Hamri, G. C., & Fussenegger, M. (2026). İlaçsız diyabet-obezite yönetimi için kablosuz elektrokatalitik kapalı döngü sistemi. Science, (6822), eady8560. https://doi.org/10.1126/science.ady8560