Ashkan Shoamanesh, MD, ENRICH-AF çalışmasının baş araştırmacısı, daha önce beyin kanaması geçirmiş ve atrial fibrilasyon (AF) tanısı konmuş hastalarda edoksaban kullanımının sonuçlarını değerlendirdi. Çalışma, özellikle daha düşük dozların potansiyel faydalarına ışık tutuyor.
Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) Kongresi 2026’da sunulan ENRICH-AF, daha önce intrakranial hemoraji (ICH) geçirmiş ve bu nedenle genellikle antikoagülasyon çalışmalarından dışlanmış atrial fibrilasyonlu hastalardan oluşan en büyük randomize çalışma. Baş araştırmacı Ashkan Shoamanesh, McMaster Üniversitesi’nden, HCPLive ile yaptığı konuşmada çalışmanın sonuçlarını ve doz spesifik sinyallerini değerlendirdi.
Ortalama 28 aylık takip süresi boyunca, edoksabanın, antikoagülasyon almayanlara kıyasla (11.8% vs 12.8%; HR, 0.88; %95 CI, 0.61-1.26; P = .48) birleşik inme veya sistemik emboli riskini anlamlı şekilde azaltmadığı görüldü. Ancak, birincil güvenlik sonucuna göre, edoksaban kullanan hastalarda majör kanama riski (11.6%) antikoagülasyon almayanlara (5.2%) kıyasla önemli ölçüde yüksekti (HR, 2.23; %95 CI, 1.39-3.59; P <.001).
Araştırmacılar, iskemik inme riskindeki azalma ile hemorajik inmedeki artış arasındaki dengeyi nasıl değerlendirecekleri sorusuna yanıt olarak, “Net washout etkisi” olduğunu belirtti. Shoamanesh, “Gördüğümüz miyokard infarktı (MI) sinyali oldukça yeni ve şaşırtıcıydı; MI’da %80 oranında azalma vardı. Ancak, MI oldukça nadir görülüyordu,” dedi. “Bu, iskemik inme riskindeki %40’lık azalmanın, hemorajik inmedeki üç kat artışla dengelendiği anlamına geliyor… Genel olarak, herhangi bir net fayda tespit etmedik. Ayrıca, majör kanama riski iki kat daha yüksekti ve endişe verici bir şekilde, ölümcül kanama riski 4,5 kat daha yüksekti.”
Hangi hemoraji türlerinin aşırı kanama riskine katkıda bulunduğunu anlamak için, araştırmacılar çalışmanın belirli bir alt grubuna odaklandı: lobar intrakranial hemoraji veya konveks subaraknoid kanamaya sahip hastalar.
“Bu tür kanamalar genellikle bu yaş grubunda altta yatan serebral amiloid anjiyopatinin neden olduğu durumlar,” diye açıkladı. “DSMB (Veri ve Güvenlik İzleme Kurulu), yaklaşık çalışma popülasyonunun üçte ikisi tamamlandıktan sonra, bu alt grubun çalışmadan çıkarılmasını önerdi çünkü güvenlik değerlendirmesi, bu grupta yineleyici intrakranial hemoraji oranlarının kabul edilemez derecede yüksek olduğunu gösterdi. Edoksaban kullananların %11’inde ve antikoagülan olmayan tedavi görenlerin sadece %1’inde yineleyici intrakranial hemoraji görülüyordu ve edoksaban ile görülen çoğunlukla ölümcül sonuçlıydı.”
Çalışmanın sonunda, lobar veya konveksiyel hemorajisi olan hastalarda yıllık yineleyici intrakranial hemoraji oranı, edoksaban kullananlarda %7.5 iken antikoagülan olmayan tedavi görenlerde %3.5’ti. Non-lobar ICH’si olan hastalarda ise bu fark daha azdı (%2.5 vs %1.2). Çalışmada ayrıca, klinik olarak önemli bir bulgu ortaya çıktı: edoksaban dozuna göre sonuçların değerlendirilmesi.
“Edoksabanın 60 miligram dozunda tüm majör kanama vakaları görülüyordu, ancak 30 miligram dozunda herhangi bir majör kanama vakası yoktu. Bu, birincil güvenlik sonucunda istatistiksel olarak anlamlı bir etkileşimdi,” dedi Shoamanesh. “Birleşik inme veya sistemik emboli riski açısından, 30 miligram dozu alanlarda %30’luk bir risk azalması görüldü. Bu, standart antikoagülasyon dozunun bu popülasyonda çok yüksek olabileceğini ve daha düşük bir dozun daha uygun olabileceğini gösteriyor.”
Shoamanesh, özellikle çok yaşlı Japon hastalarda kullanılan ELDERCARE-AF çalışmasında değerlendirilen 15 miligramlık daha düşük bir dozun bile bu popülasyonda daha uygun sonuçlar verebileceğini belirtti. Bu bulgular, ENRICH-AF çalışmasının kendisi değil, gelecekteki prospektif çalışmaların doğrudan yanıtlaması gereken bir soruyu gündeme getiriyor: standart doz antikoagülasyonun AF’si olan hastalarda gerçekten çok mu agresif?
Editörün Notu: Shoamanesh, AstraZeneca, Bayer AG, Daiichi Sankyo ve diğerleriyle ilgili çıkar çatışması beyanları yapmıştır.
