Dünya Sağlık Örgütü‘nün (DSÖ) Ebola Bundibugyo virüsü salgınına ilişkin ikinci Uluslararası Sağlık Yönetmelikleri (2005) Acil Durum Komitesinin toplantısı hakkında rapor.
DSÖ Direktör Genel Müdürü, Uluslararası Sağlık Yönetmelikleri (2005) çerçevesinde toplanan Acil Durum Komitesinin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görülen Ebola virüsü salgınına ilişkin ikinci toplantısının raporunu sunmaktadır. Bu toplantı 18 Ağustos 2026 tarihinde yapılmıştır.
Direktör Genel Müdürü, Komitenin açıklamasını memnuniyetle karşılamış ve Komite Başkanı, üyelerine ve danışmanlarına teşekkürlerini sunmuştur.
Komitenin tavsiyeleri doğrultusunda, Direktör Genel Müdürü, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola virüsü salgınının hala bir kamu sağlığı acil durumu olduğunu ancak pandemik bir durum olmadığını değerlendirmiştir. Bu nedenle 24 Ağustos 2026 tarihinde, Direktör Genel Müdürü, Komitenin tavsiyeleri doğrultusunda üye ülkelere yönelik geçici önerilerde bulunmuştur.
Komite Açıklaması:
Komite, Uganda hükümetini, Ebola virüsünün yayılmasını hızla kontrol altına alması ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yürütülen büyük çabaları takdir etmektedir. Ancak, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki salgının hızlı büyümesi ve coğrafi olarak yayılması ciddi bir endişe kaynağıdır ve acil, yoğun ve sürdürülebilir önlemler gerektirmektedir.
18 Ağustos 2026 itibarıyla, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yaklaşık 5.000 Ebola vakası bildirilmiştir. Mevcut modellere göre, gerçek vaka sayısı üç ila dört kat daha fazla olabilir. Eğer salgının seyri değişmezse, ulusal ve bölgesel sonuçları derin etkiler yaratabilecek bir duruma ulaşabilir. Bu nedenle, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola virüsü salgınını kontrol altına almak için acil, kararlı ve koordineli eylemlerin hayati önem taşıdığı vurgulanmıştır.
Ebola salgını, zaten çok ciddi ve karmaşık bir insani krizin yaşandığı bir ortamda ortaya çıkmıştır. Salgının en yoğun görüldüğü bölgeler, silahlı çatışmaların, güvensizliğin, nüfusun yerinden edilmesinin ve insani yardımın ulaşımında yaşanan zorlukların da yaşandığı alanlardır. Bu durum, etkilenen halkı ve çalışanları tehlikeye atmakta, toplum katılımını, tarama çalışmalarını, güvenli ve zamanında sağlık hizmetlerine erişimi, enfeksiyon kontrolünü ve diğer önemli müdahaleleri engellemektedir. Aynı zamanda, temel sağlık hizmetlerinin aksaması, malarya, ishal hastalıkları, doğumla ilgili ölümler gibi önlenebilir nedenlerle artan ölüm oranlarına yol açmaktadır. Kontrolsüz yayılım, aynı zamanda komşu ülkeler ve bölgedeki sosyal ve ekonomik istikrar için potansiyel olarak ciddi sonuçlar doğurabilir.
Komite, toplumların müdahale sürecinin merkezinde olması gerektiğini vurgulamaktadır. Yetkililere ve çalışanlara olan güvenin azalması, toplumun katılımının yetersiz olması, güvensizlik ve operasyonel koordinasyon eksiklikleri, etkili kontrolün önündeki önemli engellerdir. Bu sorunlar, yalnızca kamu sağlığı müdahaleleriyle çözülemez. Müdahale süreci, etkilenen topluluklarla işbirliği içinde yürütülmeli, güvenilir yerel liderler ve kuruluşların desteği sağlanmalı, şeffaf iletişim kurulmalı, anlamlı katılımın sağlanmasıyla toplumun endişeleri hızlı bir şekilde müdahaleye yansıtılmalıdır.
Komite, mevcut epidemiyolojik, klinik ve genomik verilerin, Bundibugyo virüsünün (BDBV) bilinen biyolojisinde, bulaşma yöntemlerinde veya klinik özelliklerinde temel bir değişikliğe işaret etmediğini belirtmektedir. Bu nedenle, öncelik, kanıtlanmış etkinliğe sahip bilimsel kamu sağlığı müdahalelerinin yeterli hızda, kalitede, kapsamda ve ölçekte uygulanmasıdır.
Komite, temel kamu sağlığı müdahale faaliyetlerinin istenen kapsama ulaşmadığını ve bulaşmayı durdurmak için hala önemli çabalar gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle toplum katılımı, temas takibi, güvenli ve saygılı cenaze yönetimi ve koruyucu davranışların benimsenmesi gibi alanlarda yoğunlaşılması gerekmektedir.
Komite, etkili aşılar ve tedavilerin, BDBV’ye karşı mevcut olması durumunda, morbidite ve mortaliteyi azaltmada önemli bir rol oynayabileceğini belirtmektedir; ancak bunların, kanıtlanmış kamu sağlığı önlemlerinin yerine geçmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Müdahale sürecinin sadece kısa vadeli değil, aynı zamanda uzun süreli bir taahhüt gerektirdiği ve bunun için öngörülebilir finansman, yeterli insan kaynağı, toplumlara güvenli erişim, sağlam tedarik zincirleri, temel sağlık hizmetlerinin sürekliliği ve ulusal, bölgesel ve uluslararası siyasi desteğin sürdürülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Komite, tüm kaynakların seferber edilmesiyle birlikte, acil bir şekilde yoğunlaştırılmış bir müdahale çağrısında bulunmuştur.
Direktör Genel Müdürü’nün tavsiyeleri:
DSÖ Direktör Genel Müdürü, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda hükümetlerine teşekkürlerini sunarak toplantıyı sona erdirmiştir.
Ek Bilgiler:
Bu raporun ekinde, Komitenin üyelerinden birinin, “Komite Açıklaması” ile ilgili farklı görüşleri yer almaktadır. Bu üye, açıklamanın Komitenin görev tanımının dışına çıktığını belirtmektedir.
Kaynak: DSÖ (WHO)
